سوال ۳۲ — سؤال ۳۲ امتحان نهایی فارسی ۳ — تیر ۱۴۰۵

الف) رازداری و سکوت عارفانه

ب) بی‌قراری و شوق، شرط رسیدن به عشق

ج) ترک آسایش شرط رسیدن به کمال

د) آرامش خاطر در عین نیازمندی

الف) رازداری و سکوت عارفانه. کسانی که ادعای جست‌وجوی او (خدا) را دارند، در حقیقت بی‌خبرند؛ زیرا هر کس به‌راستی از او آگاه شد، دیگر خبری از او بازنگشت، یعنی خاموش شد و راز را فاش نکرد. عارف حقیقی خاموش و رازدار است.

ب) بی‌قراری و شوق، شرط رسیدن به عشق. «حلقه بر در زدن» یعنی در زدن و اجازهٔ ورود خواستن. «حریم حسن» خانهٔ معشوقِ زیباست. فقط کسی می‌تواند در خانهٔ معشوق را بزند که در رگ جانش مانند زلف، «پیچ و تاب» (بی‌قراری و اضطراب عاشقانه) باشد. پس بی‌قراری و شوق شرط رسیدن به عشق است.

ج) ترک آسایش شرط رسیدن به کمال. «خواب و خوردن، تو را از مقام و ارزش واقعی‌ات دور کرده است؛ وقتی به خود حقیقی‌ات می‌رسی که از خواب و خوراک بگذری.» گذشتن از خواب و خوراک یعنی ترک آسایش و راحت‌طلبی، که شرط رسیدن به کمال است.

د) آرامش خاطر در عین نیازمندی. «با اینکه جیب من از پول و جام من از شراب خالی است، آسودگی و آرامشی دارم که جمشید با همهٔ پادشاهی‌اش نداشت.» شاعر در عین تهی‌دستی، دلی آرام و آسوده دارد.

مورد اضافی، «اظهار نیازمندی و فقر» است.