سوال ۲۲ — سؤال ۲۲ امتحان نهایی فارسی ۳ — تیر ۱۴۰۵

شاعر دلیل ناپیدا بودن قلهٔ کوه دماوند را «پنهان ماندن از چشم بشر» یا مردم‌گریزی و دوری از چشم بشر یا مصراع اول («تا چشم بشر نبیندت روی») دانسته است.

در حسن‌تعلیل، شاعر برای یک پدیده به جای علت واقعی‌اش، علتی خیالی و زیبا می‌آورد.

این بیت از قصیدهٔ «دماوندیه» ملک‌الشعرای بهار است و خطاب به کوه دماوند گفته شده است. معنی بیت: «برای اینکه چشم انسان‌ها چهره‌ات را نبیند، چهرهٔ زیبایت را در ابر پنهان کرده‌ای.»

• پدیدهٔ واقعی: قلهٔ دماوند چون بسیار بلند است، بیشتر وقت‌ها در ابر پوشیده است.
• علت واقعی: رسیدن ابرها به قله‌های بلند.
• علت شاعرانه: دماوند نمی‌خواهد چشم مردم او را ببیند و از آنان دوری می‌کند؛ یعنی «تا چشم بشر نبیندت روی».

همین دلیل خیالی (پنهان ماندن از چشم بشر و مردم‌گریزی) آرایهٔ حسن‌تعلیل را ساخته است.