خرداد ۱۴۰۴

امتحان نهایی ریاضی ۳

سوالات و پاسخ‌های تشریحی امتحان نهایی ریاضی ۳
همراه با بارم‌بندی و نکات کلیدی

۲۰ بارم کل۱۸ تعداد سوال۱۲۰ دقیقه زماندانلود PDF

سوال ۵ — سؤال ۵ امتحان نهایی ریاضی ۳ — خرداد ۱۴۰۴

۱ بارم

اگر f(x)=x−2f(x) = \sqrt{x - 2} باشد، آنگاه:

الف) دامنهٔ تابع f−1off^{-1} o f را به‌دست آورید.

ب) مقدار f−1(5)f^{-1}(5) را محاسبه کنید.

دیدن پاسخپاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ

الف)

Df−1of={x∈Df∣f(x)∈Df−1}={x∈Df∣f(x)∈Rf}=Df=[2,+∞)D_{f^{-1} o f} = \{x \in D_f \mid f(x) \in D_{f^{-1}}\} = \{x \in D_f \mid f(x) \in R_f\} = D_f = [2, +\infty)

ب)

f−1(x)=x2+2⇒f−1(5)=27f^{-1}(x) = x^2 + 2 \Rightarrow f^{-1}(5) = 27

یا: f−1(5)=x⇒f(x)=5⇒x−2=5⇒x=27f^{-1}(5) = x \Rightarrow f(x) = 5 \Rightarrow \sqrt{x - 2} = 5 \Rightarrow x = 27

راه‌حل قدم‌به‌قدم

الف) دامنهٔ ترکیب f−1off^{-1} o f شامل عددهایی از دامنهٔ ff است که f(x)f(x) آن‌ها در دامنهٔ f−1f^{-1} باشد:

Df−1of={x∈Df∣f(x)∈Df−1}D_{f^{-1} o f} = \{x \in D_f \mid f(x) \in D_{f^{-1}}\}

دامنهٔ وارون هر تابع، همان برد خود تابع است: Df−1=RfD_{f^{-1}} = R_f. هر مقدار f(x)f(x) هم قطعاً در برد ff است؛ پس این شرط برای همهٔ xxهای دامنهٔ ff برقرار است و دامنهٔ ترکیب همان دامنهٔ ff می‌شود. زیر رادیکال باید نامنفی باشد:

x−2≥0⇒x≥2⇒Df−1of=Df=[2,+∞)x - 2 \ge 0 \Rightarrow x \ge 2 \Rightarrow D_{f^{-1} o f} = D_f = [2, +\infty)

ب) روش اول (پیدا کردن ضابطهٔ وارون). قرار می‌دهیم y=x−2y = \sqrt{x - 2} که در آن y≥0y \ge 0 است، و xx را بر حسب yy پیدا می‌کنیم:

y2=x−2⇒x=y2+2⇒f−1(x)=x2+2,x≥0y^2 = x - 2 \Rightarrow x = y^2 + 2 \Rightarrow f^{-1}(x) = x^2 + 2 , \quad x \ge 0 f−1(5)=52+2=27f^{-1}(5) = 5^2 + 2 = 27

روش دوم (بدون ضابطهٔ وارون). f−1(5)f^{-1}(5) عددی است که ff آن را به ۵ می‌برد:

f(x)=5⇒x−2=5⇒x−2=25⇒x=27f(x) = 5 \Rightarrow \sqrt{x - 2} = 5 \Rightarrow x - 2 = 25 \Rightarrow x = 27

پس f−1(5)=27f^{-1}(5) = 27.

طبق راهنمای تصحیح، در قسمت «الف» اگر فقط به بازهٔ [2,+∞)[2, +\infty) اشاره شود نمرهٔ کامل دارد، ولی اگر بازه به صورت (2,+∞)(2, +\infty) نوشته شود فقط بخشی از نمره تعلق می‌گیرد؛ یعنی عدد ۲ خودش در دامنه است (f(2)=0f(2) = 0).

این پاسخ مفید بود؟