سوال ۲۶ — سؤال ۲۶ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر
۱ بارمآرایهٔ متناسب با هر مورد را از ستون «ب» انتخاب کنید. (در ستون «ب» یک آرایه اضافی است.)
| ستون الف | ستون ب |
|---|---|
| الف) عاکفانِ کعبهٔ جلالش به تقصیرِ عبادت معترف که: ما عَبَدْناكَ حَقَّ عِبادَتِك. | ۱) حس‌آمیزی |
| ب) هرکه جز ماهی، ز آبش سیر شد / هرکه بی‌روزی است، روزش دیر شد | ۲) تلمیح |
| ج) ولی اصرارهای من که بوی التماس می‌داد، عاقبت شما را متقاعد کرد. | ۳) تضمین |
| د) مار با من آشنا شد؛ آشنایی با او سبب گردید که مرا از بهشت بیرون کنند. | ۴) مجاز |
| ۵) اسلوب معادله |
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) ۳ (تضمین) — ب) ۴ (مجاز) — ج) ۱ (حس‌آمیزی) — د) ۲ (تلمیح)
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) تضمین (۳). تضمین یعنی آوردن آیه، حدیث یا سخن مشهور دیگران در میان سخن خود. نویسنده جملهٔ عربیِ مشهور «ما عَبَدْناكَ حَقَّ عِبادَتِك» (تو را چنان‌که سزاوار پرستش توست، نپرستیدیم) را در سخنش آورده است. معنی: «معتکفانِ کعبهٔ شکوه خداوند به کوتاهی در عبادت اعتراف می‌کنند و می‌گویند: …»
ب) مجاز (۴). مجاز یعنی به کار بردن واژه در معنایی غیر از معنای اصلی‌اش، به سبب پیوندی میان دو معنا (نه شباهت). در «روزش دیر شد»، «روز» به معنای روزگار و عمر آمده است: «هر کس روزی (بهره‌ای) از عشق ندارد، عمرش بیهوده و به درازا گذشت.» در مصراع اول هم می‌گوید: «جز ماهی (عاشق واقعی)، هر کس دیگری از آب (عشق) سیر می‌شود.»
ج) حس‌آمیزی (۱). حس‌آمیزی یعنی آمیختن دو حس با هم، یا نسبت دادن ویژگیِ یک حس به چیزی که با آن حس درک نمی‌شود. «التماس» بو ندارد؛ «بوی التماس» حس بویایی را با امری غیربویایی آمیخته است.
د) تلمیح (۲). تلمیح یعنی اشاره به داستان یا رویدادی معروف. این عبارت به داستان بیرون رانده شدن از بهشت اشاره دارد: در روایت‌ها آمده که مار (و طاووس) به شیطان کمک کردند تا به بهشت راه یابد و آدم (ع) را بفریبد، و به همین سبب خودشان هم از بهشت رانده شدند. گوینده (طاووس) با اشاره به همین داستان، دوستی با مار را سبب بیرون شدنش از بهشت می‌داند.
مورد اضافی ستون «ب»، «اسلوب معادله» (۵) است.
در راهنمای تصحیح آمده که به جای شمارهٔ آرایه، نوشتن نام آن (تضمین، مجاز، حس‌آمیزی، تلمیح) هم پذیرفته است.
