شهریور ۱۴۰۴

امتحان نهایی ریاضی ۳

سوالات و پاسخ‌های تشریحی امتحان نهایی ریاضی ۳
همراه با بارم‌بندی و نکات کلیدی

۲۰ بارم کل۱۷ تعداد سوال۱۱۰ دقیقه زماندانلود PDF

سوال ۱۴ — سؤال ۱۴ امتحان نهایی ریاضی ۳ — شهریور ۱۴۰۴

۱.۵ بارم

غلظت یک داروی شیمیایی در خون، tt ساعت پس از تزریق در ماهیچه از رابطهٔ C(t)=3tt3+27C(t) = \dfrac{3t}{t^3 + 27} به دست می‌آید. چند ساعت پس از تزریق این دارو، غلظت آن در خون بیشترین مقدار ممکن خواهد بود؟ (رسم جدول تغییرات الزامی است.)

دیدن پاسخپاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
C′(t)=3(t3+27)−3t2(3t)(t3+27)2=0⇒(t3+27)−3t3=0⇒t3=272⇒t=323C'(t) = \frac{3(t^3 + 27) - 3t^2(3t)}{(t^3 + 27)^2} = 0 \Rightarrow (t^3 + 27) - 3t^3 = 0 \Rightarrow t^3 = \frac{27}{2} \Rightarrow t = \frac{3}{\sqrt[3]{2}}
ttعلامت C′C'رفتار CCمقدار CC
0000
0<t<3230 < t < \frac{3}{\sqrt[3]{2}}++صعودی
323\frac{3}{\sqrt[3]{2}}00ماکزیمم
t>323t > \frac{3}{\sqrt[3]{2}}−-نزولی
t→+∞t \to +\infty→0\to 0

غلظت دارو 323\frac{3}{\sqrt[3]{2}} ساعت (حدود 2.382.38 ساعت) پس از تزریق بیشترین مقدار است.

راه‌حل قدم‌به‌قدم

گام ۱: مشتق با قاعدهٔ تقسیم.

(uv)′=u′ v−u v′v2\left(\frac{u}{v}\right)' = \frac{u'\,v - u\,v'}{v^2}

با u=3tu = 3t و v=t3+27v = t^3 + 27 داریم u′=3u' = 3 و v′=3t2v' = 3t^2:

C′(t)=3(t3+27)−3t2(3t)(t3+27)2=81−6t3(t3+27)2C'(t) = \frac{3(t^3 + 27) - 3t^2(3t)}{(t^3 + 27)^2} = \frac{81 - 6t^3}{(t^3 + 27)^2}

گام ۲: ریشهٔ مشتق. مخرج همیشه مثبت است؛ پس علامت C′C' همان علامت صورت است:

81−6t3=0⇒t3=816=272⇒t=2723=323≈2.3881 - 6t^3 = 0 \Rightarrow t^3 = \frac{81}{6} = \frac{27}{2} \Rightarrow t = \sqrt[3]{\frac{27}{2}} = \frac{3}{\sqrt[3]{2}} \approx 2.38

گام ۳: علامت C′C'. زمان منفی نیست (t≥0t \ge 0). برای tt کمتر از 323\frac{3}{\sqrt[3]{2}}، t3<272t^3 < \frac{27}{2} و صورت مثبت است (مثلاً C′(0)>0C'(0) > 0)؛ برای tt بیشتر از آن، صورت منفی است (مثلاً در t=3t = 3: 81−162<081 - 162 < 0).

گام ۴: جدول تغییرات. جدول را از بالا به پایین به ترتیب بزرگ شدن tt می‌خوانیم:

ttعلامت C′C'رفتار CCمقدار CC
0000
0<t<3230 < t < \frac{3}{\sqrt[3]{2}}++صعودی
323\frac{3}{\sqrt[3]{2}}00ماکزیمم
t>323t > \frac{3}{\sqrt[3]{2}}−-نزولی
t→+∞t \to +\infty→0\to 0

(C(0)=0C(0) = 0، و وقتی tt خیلی بزرگ می‌شود، توان سوم در مخرج از 3t3t در صورت خیلی سریع‌تر بزرگ می‌شود و CC به صفر نزدیک می‌شود.)

نتیجه: غلظت تا t=323t = \frac{3}{\sqrt[3]{2}} زیاد و بعد از آن کم می‌شود؛ پس بیشترین غلظت حدود 2.382.38 ساعت پس از تزریق است.

طبق راهنمای تصحیح، اگر tt به صورت تقریبی 2.382.38 یا 2.32.3 نوشته شود هم نمره دارد.

این پاسخ مفید بود؟