خرداد ۱۴۰۳

امتحان نهایی ریاضی ۳

سوالات و پاسخ‌های تشریحی امتحان نهایی ریاضی ۳
همراه با بارم‌بندی و نکات کلیدی

۲۰ بارم کل۱۷ تعداد سوال۱۲۰ دقیقه زماندانلود PDF

سوال ۵ — سؤال ۵ امتحان نهایی ریاضی ۳ — خرداد ۱۴۰۳

۱.۲۵ بارم

تابع f(x)=x+4−1f(x) = \sqrt{x + 4} - 1 را در نظر بگیرید. دامنه و ضابطهٔ تابع وارون آن را بیابید.

دیدن پاسخپاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
y=x+4−1⇒y+1=x+4⇒(y+1)2=x+4⇒x=(y+1)2−4y = \sqrt{x + 4} - 1 \Rightarrow y + 1 = \sqrt{x + 4} \Rightarrow (y + 1)^2 = x + 4 \Rightarrow x = (y + 1)^2 - 4 f−1(x)=(x+1)2−4,Df−1=Rf=[−1,+∞)f^{-1}(x) = (x + 1)^2 - 4 , \qquad D_{f^{-1}} = R_f = [-1, +\infty)

راه‌حل قدم‌به‌قدم

گام ۱: برد ff. مقدار رادیکال همیشه نامنفی است و وقتی xx از −4-4 به بعد تغییر می‌کند، x+4\sqrt{x + 4} همهٔ عددهای نامنفی را می‌گیرد:

x+4≥0⇒x+4−1≥−1⇒Rf=[−1,+∞)\sqrt{x + 4} \ge 0 \Rightarrow \sqrt{x + 4} - 1 \ge -1 \Rightarrow R_f = [-1, +\infty)

دامنهٔ تابع وارون همان برد تابع اصلی است:

Df−1=Rf=[−1,+∞)D_{f^{-1}} = R_f = [-1, +\infty)

گام ۲: ضابطهٔ وارون. y=f(x)y = f(x) را می‌نویسیم و xx را بر حسب yy به دست می‌آوریم:

y=x+4−1⇒y+1=x+4y = \sqrt{x + 4} - 1 \Rightarrow y + 1 = \sqrt{x + 4}

دو طرف را به توان ۲ می‌رسانیم (با شرط y+1≥0y + 1 \ge 0 که همان y≥−1y \ge -1 است):

(y+1)2=x+4⇒x=(y+1)2−4(y + 1)^2 = x + 4 \Rightarrow x = (y + 1)^2 - 4

حالا جای xx و yy را عوض می‌کنیم:

f−1(x)=(x+1)2−4,x≥−1f^{-1}(x) = (x + 1)^2 - 4 , \qquad x \ge -1

شرط x≥−1x \ge -1 مهم است: عبارت (x+1)2−4(x + 1)^2 - 4 به‌تنهایی برای همهٔ عددها تعریف می‌شود و یک به یک نیست، ولی وارونِ ff فقط روی برد ff یعنی [−1,+∞)[-1, +\infty) تعریف شده است.

این پاسخ مفید بود؟