سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی فیزیک ۳ تجربی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح
۱ بارمشکل زیر نمودار مکان–زمان متحرکی را نشان میدهد که روی یک مسیر مستقیم در حال حرکت است. با توجه به شکل به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
الف) در چه لحظهای بردار مکان متحرک تغییر جهت میدهد؟
ب) سرعت متحرک در لحظهٔ چقدر است؟
پ) در کدام بازهٔ زمانی متحرک در جهت محور حرکت میکند؟
ت) در کدام بازهٔ زمانی تندیِ متحرک رو به افزایش است؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) — ب) صفر — پ) صفر تا — ت) تا
راهحل قدمبهقدم
الف) . بردار مکان از مبدأ به جای متحرک کشیده میشود و جهت آن را علامت تعیین میکند. تا لحظهٔ مکان متحرک مثبت است (بردار مکان در جهت محور ) و بعد از منفی میشود (بردار مکان در خلاف جهت محور). پس در لحظهٔ که نمودار محور زمان را قطع میکند، بردار مکان تغییر جهت میدهد.
ب) صفر. سرعت در هر لحظه برابر شیب خط مماس بر نمودار مکان–زمان در آن لحظه است. در لحظهٔ نمودار به پایینترین نقطهٔ خود رسیده و خط مماس بر آن افقی است (خطچین افقی شکل)؛ شیب خط افقی صفر است، پس .
پ) صفر تا . متحرک وقتی در جهت محور حرکت میکند که مکانش زیاد شود، یعنی شیب نمودار مثبت باشد. از صفر تا نمودار بالا میرود ()؛ بعد از پایین میآید و سرعت منفی است.
ت) تا . تندی همان اندازهٔ سرعت، یعنی اندازهٔ شیب نمودار است. در شیب صفر است و تا نمودار هر لحظه تندتر پایین میآید؛ پس تندی زیاد میشود. از تا نمودار کمکم افقی میشود و تندی کم میشود؛ از صفر تا هم شیب کمکم به صفر میرسد و تندی کاهش مییابد.
به زبان دیگر، در بازهٔ تا سرعت منفی است و نمودار رو به پایین خم شده (شتاب هم منفی است)؛ سرعت و شتاب همجهتاند، پس حرکت تندشونده است.






