سوال ۲۵ — سؤال ۲۵ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۴

الف) ۴ (ایهام) — ب) ۱ (اسلوب معادله) — ج) ۲ (حسن تعلیل)

الف) ایهام (۴). ایهام یعنی واژه‌ای که هم‌زمان دو معنا را به ذهن بیاورد. «چَه» یعنی «چاه» (رستم در چاه افتاده و شغاد به درون چاه نگاه می‌کند)، و هم‌زمان می‌تواند «چه» (چه چیزی) خوانده شود: «نگاه می‌کرد که درون [چاه] چه شده است». این دو معنا با هم، ایهام می‌سازند.

ب) اسلوب معادله (۱). در اسلوب معادله دو مصراع از نظر دستوری جدا و مستقل‌اند و مصراع دوم مثالی برای مصراع اول است؛ می‌شود میانشان علامت «=» گذاشت: «امّتی که پشتیبانی چون تو (پیامبر) دارد، از هیچ‌چیز نمی‌ترسد» = «کسی که کشتیبانش نوح است، از موج دریا باکی ندارد».

ج) حسن تعلیل (۲). در حسن تعلیل، شاعر برای یک پدیده علتی خیالی و زیبا می‌آورد. علت واقعی صدای سوزناک نی و جوشیدن شراب چیز دیگری است؛ اما شاعر می‌گوید علت ناله و سوز نی، آتش عشق است که در آن افتاده، و علت جوشش شراب هم جوشش عشق است.

مورد اضافی ستون «ب»، «متناقض‌نما» (۳) است.