سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۴

الف) «تا داروغه را گوییم در مسجد بخواب»

ب) مست

این ابیات گفت‌وگوی محتسب (مأمور بازرسی) و مست است؛ در هر بیت، مصراع اول سخن محتسب و مصراع دوم پاسخ مست است.

الف) فعل «گفت» گذرا به مفعول است: «چه چیزی را گفت؟» پاسخ، همهٔ سخنی است که در گیومه آمده؛ پس مفعولِ مصراع اول، جملهٔ «تا داروغه را گوییم در مسجد بخواب» است.

دقت کن که «داروغه را» مفعول نیست؛ «را» این‌جا به معنی «به» است: «تا به داروغه بگوییم» ← «داروغه» متمم است.

ب) مست. در مصراع «از بهر غرامت جامه‌ات بیرون کنم»، ضمیر «ـَت» در «جامه‌ات» (جامهٔ تو) به کسی برمی‌گردد که محتسب با او حرف می‌زند، یعنی مست. محتسب می‌گوید: «برای جریمه، لباست را از تنت درمی‌آورم.»