سوال ۲۱ — سؤال ۲۱ امتحان نهایی فارسی ۳ — شهریور ۱۴۰۴
۰.۵ بارمآرایهٔ درست را از داخل کمانک برگزینید.
الف) با آنکه جیب و جام من از مال و می تهی است / ما را فراغتی است که جمشید جم نداشت (تلمیح / تضمین)
ب) آن‌جا در آن برزخ سرد، در کوچه‌های غم و درد / غیر از شب آیا چه می‌دید چشمان تار من و تو؟ (تشخیص / جناس)
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) تلمیح
ب) جناس
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) تلمیح. تلمیح یعنی اشاره به داستان، شخصیت یا رویدادی معروف. «جمشید جم» پادشاه افسانه‌ای ایران است که به گفتهٔ داستان‌ها «جام جهان‌نما» داشت. شاعر می‌گوید: «با اینکه جیبم از پول و جامم از شراب خالی است، آرامش و آسودگی‌ای دارم که جمشید با آن همه شکوه نداشت.» اشاره به جمشید، تلمیح است. (تضمین یعنی آوردن بیت یا مصراعی از شاعری دیگر در شعر خود، که این‌جا نیست.)
ب) جناس. «سرد» و «درد» فقط در حرف اول با هم فرق دارند؛ دو کلمه با تلفظ نزدیک و معنای متفاوت، جناس ناهمسان می‌سازند. در این بیت چیزی بی‌جان کار انسانی نمی‌کند، پس تشخیص ندارد.
