سوال ۱۱ — سؤال ۱۱ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — مرداد ۱۴۰۵

الف) الصَّيّادونَ: فاعل — الْجافَّ: صفت

ب) نِصفُ: خبر

ج) اهْتِمامَ: مفعول — الإنسانِ: مضاف‌الیه

برای هر کلمه می‌پرسیم: در جمله چه نقشی دارد و با چه کلمه‌ای کار می‌کند؟

الف) ترجمه: «شکارچیان خاکِ خشک را برای شکار کردنش می‌کَنند.»

• «يَحْفِرُ» فعل است و «الصَّيّادونَ» (شکارچیان) انجام‌دهندهٔ کار است، پس فاعل است (نشانهٔ رفعش «ـونَ» است). فعل چون پیش از فاعل آمده، مفرد است.
• «التُّرابَ» مفعول است و «الْجافَّ» (خشک) آن را توصیف می‌کند و در «ال» و اعراب (فتحه) از آن پیروی کرده؛ پس صفت است.

ب) ترجمه: «مدارا کردن با مردم نیمی از ایمان است.» جمله با اسم شروع شده («مُداراةُ» = مبتدا) و «نِصفُ» خبری است که دربارهٔ مبتدا داده می‌شود؛ پس خبر است.

ج) ترجمه: «آثار باستانی، توجّه انسان به دین را تأکید می‌کنند.»

• «تُؤَكِّدُ» فعل و «الآثارُ» فاعل است؛ «اهْتِمامَ» (توجّه) چیزی است که کار بر آن واقع شده، پس مفعول است (منصوب با فتحه).
• «الإنسانِ» بعد از «اهْتِمامَ» آمده و آن را کامل می‌کند (توجّهِ انسان)، پس مضاف‌الیه است (مجرور با کسره).