سوال ۹ — سؤال ۹ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — تیر ۱۴۰۵

الف) بنویسد — ب) نوشته بودیم — ج) گاهی (به ندرت) می‌نویسد / شاید (ممکن است) بنویسد — د) باید یاری بجویند — هـ) یاری نمی‌جویم — و) یاری جستند (کمک خواستند) — ز) تا ادامه بدهید (تا ادامه دهید) — ح) ادامه بده

معنای اصلی هر فعل داده شده؛ کار ما این است که از حرفِ پیش از فعل (و شکل خود فعل) زمان و حالتِ آن را بفهمیم.

الف) «إنْ» ادات شرط است و «تَكتُبْ» فعل شرطِ مجزوم. «تَكتُبُ» هم برای «تو» (مخاطب مذکر) است و هم برای «او»ی مؤنث؛ ضمیر «ها» در «خَطُّها» (خطِ او، مؤنث) نشان می‌دهد که این‌جا فاعل «او»ی مؤنث است. فعل شرط مضارع التزامی ترجمه می‌شود: «اگر با عجله بنویسد، خطش زشت خواهد شد.»

ب) «كانَ» + «قَد» + فعل ماضی ← ماضی بعید. «كُنّا» و «كَتَبْنا» هر دو اول‌شخص جمع‌اند: «نوشته بودیم».

ج) «قَد» + فعل مضارع ← «گاهی / شاید»: «قَد يَكتُبُ» = «گاهی می‌نویسد» یا «شاید بنویسد».

د) «لِـ»ی امر + مضارعِ مجزوم ← امر غایب، که با «باید» ترجمه می‌شود: «لِيَستَعينوا» = «باید یاری بجویند» (نونِ «يَستَعينونَ» افتاده است).

هـ) «لا» + مضارعی که مرفوع مانده («أستَعينُ» با ضمّه) «لا»ی نفی است ← مضارع منفی. «أ» اول فعل یعنی اول‌شخص مفرد: «یاری نمی‌جویم».

و) «اِستَعانَ» فعل ماضی است. فاعلش «المُؤمِنونَ» (جمع) بعد از فعل آمده و برای همین فعل مفرد مانده، اما در فارسی آن را جمع ترجمه می‌کنیم: «یاری جستند».

ز) این «لِـ» وسط جمله و بعد از فعلِ دیگری آمده و به معنای «تا، برای اینکه» است (لامِ تعلیل)؛ فعل بعدش منصوب است («تُواصِلوا»، نونش افتاده) و مضارع التزامی ترجمه می‌شود: «تا ادامه دهید». ترجمهٔ کامل: «شما به دانشگاه می‌روید تا درس‌هایتان را ادامه دهید.»

ح) «واصِلي» فعل امر مفرد مؤنث مخاطب از «تُواصِلينَ» است (به «دخترم» گفته شده): «ادامه بده».