سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) ویرایش — ب) همانند — ج) نوع رنگ گل — د) مضاعف‌شدگی — هـ) کاهش — و) برخلاف جهت — ز) مورولا — ح) چرایی

الف) ویرایش. اگر هنگام همانندسازی نوکلئوتید نادرستی در رشتهٔ در حال ساخت قرار بگیرد، دنابسپاراز برمی‌گردد، پیوند فسفودی‌استر آن را می‌شکند و نوکلئوتید نادرست را برمی‌دارد؛ این کار ویرایش نام دارد و در حین ساخت رشته انجام می‌شود. پیرایش (حذف رونوشت‌های میانه) پس از رونویسی و روی رنای ساخته‌شده انجام می‌شود.

ب) همانند. در هر دو گروه پیش‌هسته‌ای‌ها (مثل اشرشیاکلای) و هوهسته‌ای‌ها (مثل اوگلنا)، چند رناتن می‌توانند هم‌زمان روی یک رنای پیک قرار بگیرند و آن را ترجمه کنند. پس این ویژگی در اوگلنا همانند اشرشیاکلای است.

ج) نوع رنگ گل. رنگ گل در گل میمونی (قرمز، صورتی، سفید) فقط به ژن‌نمود بستگی دارد. اما ساخته شدن سبزینه علاوه بر ژن، به عامل محیطی نور هم وابسته است؛ پس آن را نمی‌توان تنها از روی ژن‌ها توضیح داد.

د) مضاعف‌شدگی. در مضاعف‌شدگی، بخشی از فام‌تن دو بار تکرار می‌شود و طول فام‌تن زیاد می‌شود. در واژگونی، قطعه‌ای از فام‌تن فقط وارونه می‌شود و طول فام‌تن تغییر نمی‌کند.

هـ) کاهش. وقتی اکسیژن کافی نیست، یاختهٔ ماهیچه‌ای تخمیر لاکتیکی انجام می‌دهد: پیرووات الکترون‌های NADH را می‌گیرد و به لاکتات تبدیل می‌شود. گرفتن الکترون یعنی پیرووات کاهش می‌یابد (و $\mathrm{NAD^+}$ برای ادامهٔ قندکافت بازسازی می‌شود).

و) برخلاف جهت. غلظت پروتون‌ها درون تیلاکوئید از بستره بیشتر است. پروتون‌ها با انرژی الکترون‌های برانگیخته از بستره به درون تیلاکوئید پمپ می‌شوند؛ یعنی از جای کم‌غلظت به جای پرغلظت، برخلاف جهت شیب غلظت.

ز) مورولا. یاخته‌های مورولا (توده‌ای از یاخته‌ها در نخستین روزهای رشد جنین) می‌توانند به همهٔ انواع یاخته‌ها، چه یاخته‌های خود جنین و چه یاخته‌های خارج‌جنینی، تبدیل شوند. یاخته‌های بنیادیِ تودهٔ درونی بلاستولا فقط انواع یاخته‌های خود جنین را می‌سازند.

ح) چرایی. در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگر می‌پرسد چرا این رفتار در جانور پدید آمده و باقی مانده است؛ یعنی این رفتار چه سودی برای بقا و زادآوری جانور دارد.