سوال ۲۰ — سؤال ۲۰ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) تغییر pH محیط با تأثیر بر پیوندهای شیمیایی می‌تواند باعث تغییر شکل آن شود.

ب) الکترون‌های پرانرژی NADH از پروتئین‌های پمپ بیشتری عبور می‌کنند؛ یا: پروتون‌های بیشتری منتقل می‌کنند.

ج) چون رمز یک آمینواسید پلاسمین با رمز آمینواسید دیگری در توالی جانشین شده است.

د) زیرا احتمال دسترسی شکارچی به زاده‌ها را کاهش می‌دهد؛ یا: احتمال بقای زاده‌ها را افزایش می‌دهد؛ یا: به سود پرنده و زاده‌های آن است.

الف) شکل سه‌بعدی هر آنزیم با پیوندهای شیمیایی (مثل پیوندهای هیدروژنی) بین بخش‌های مختلف آن حفظ می‌شود و هر آنزیم در pH خاصی بهترین کار را دارد. پپسین در محیط اسیدی معده فعال است. در رودهٔ کوچک، محیط به دلیل بی‌کربنات لوزالمعده قلیایی است؛ این تغییر pH روی پیوندهای سازندهٔ ساختار پپسین اثر می‌گذارد و شکل آن (از جمله جایگاه فعال) تغییر می‌کند و پپسین دیگر کار نمی‌کند.

ب) در زنجیرهٔ انتقال الکترون راکیزه، انرژی الکترون‌ها صرف پمپ کردن پروتون‌ها از بخش داخلی راکیزه به فضای بین دو غشا می‌شود. الکترون‌های NADH از ابتدای زنجیره وارد می‌شوند و از پمپ‌های بیشتری می‌گذرند؛ اما الکترون‌های $\mathrm{FADH_2}$ از مرحلهٔ بعد وارد می‌شوند و از یک پمپ کمتر عبور می‌کنند. پس NADH پروتون‌های بیشتری را جابه‌جا می‌کند. هرچه شیب غلظت پروتون بیشتر باشد، پروتون‌های بیشتری از آنزیم ATP‌ساز برمی‌گردند و ATP بیشتری ساخته می‌شود.

ج) پلاسمین پروتئینی است که لخته‌های خون را از بین می‌برد. در مهندسی پروتئین، ژن آن را فقط در یک نقطه تغییر دادند: رمز یک آمینواسید در توالی ژن با رمز آمینواسید دیگری جانشین شد. این تغییر کوچک کارایی پلاسمین را بهتر کرد، اما چون فقط یک آمینواسید عوض شده، تغییری جزئی به شمار می‌آید.

د) سطح درونی پوستهٔ تخمِ شکسته روشن است و توجه شکارچیان را به لانه جلب می‌کند. کاکایی با بیرون بردن پوسته‌ها، احتمال پیدا شدن لانه و دسترسی شکارچی به جوجه‌ها را کم می‌کند و در نتیجه احتمال بقای زاده‌ها بیشتر می‌شود. پس این رفتار به سود پرنده و زاده‌های آن است و با انتخاب طبیعی حفظ شده است.