سوال ۱ — سؤال ۱ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) نادرست — ب) درست — ج) درست — د) نادرست — هـ) درست — و) نادرست — ز) نادرست — ح) نادرست

الف) نادرست. چارگاف فقط نشان داد که در دنای جانداران مختلف، مقدار آدنین با تیمین و مقدار گوانین با سیتوزین برابر است. رابطهٔ مکملی (جفت شدن A با T و G با C) را بعدها واتسون و کریک در مدل مولکولی خود، با کمک همین داده‌ها، مطرح کردند.

ب) درست. پادرمزهٔ ACU با رمزهٔ UGA در رنای پیک جفت می‌شود. UGA یکی از رمزه‌های پایان است و هیچ آمینواسیدی را مشخص نمی‌کند؛ برای رمزه‌های پایان، رنای ناقلی وجود ندارد. پس رنای ناقلی با پادرمزهٔ ACU در یاخته‌ها (از جمله یاختهٔ عصبی) یافت نمی‌شود.

ج) درست. در صفت تک‌جایگاهی دو دگره‌ای همیشه سه ژن‌نمود داریم. اگر رابطهٔ دو دگره بارز و نهفتگی کامل باشد، فقط دو رخ‌نمود دیده می‌شود؛ اما در بارزیت ناقص یا هم‌توانی، هر ژن‌نمود رخ‌نمود خودش را دارد و تعداد ژن‌نمودها و رخ‌نمودها برابر (سه) می‌شود.

د) نادرست. مرگ تصادفی افراد در رویدادهایی مثل سیل و آتش‌سوزی، نمونه‌ای از رانش دگره‌ای است. در رانش، فراوانی دگره‌ها بر اثر رویدادهای تصادفی تغییر می‌کند، نه به سود افراد سازگارتر؛ برای همین رانش دگره‌ای (برخلاف انتخاب طبیعی) به سازش نمی‌انجامد.

هـ) درست. ذرت گیاهی $\mathrm{C_4}$ است و یاخته‌های غلاف آوندی آن سبزدیسه دارند و فتوسنتز می‌کنند؛ پس در این یاخته‌ها، علاوه بر ساخت ATP در سطح پیش‌ماده و ساخت اکسایشی (در تنفس یاخته‌ای)، ساخت نوری ATP هم انجام می‌شود. گل رز گیاهی $\mathrm{C_3}$ است و طبق کتاب درسی، یاخته‌های غلاف آوندی آن سبزدیسه ندارند؛ پس ساخت نوری ATP در آن‌ها رخ نمی‌دهد.

و) نادرست. تیلاکوئیدها ساختارهایی غشایی و کیسه‌مانند هستند، اما جدا از هم نیستند؛ بعضی از آن‌ها روی هم قرار می‌گیرند و گرانوم را می‌سازند و این بخش‌ها به هم متصل‌اند.

ز) نادرست. ترجمه همیشه با آمینواسید متیونین آغاز می‌شود، اما این فقط دربارهٔ اولین آمینواسید زنجیرهٔ ساخته‌شده است. انسولین ابتدا به شکل یک زنجیرهٔ پیوسته و غیرفعال ساخته می‌شود و سپس با جدا شدن زنجیرهٔ C از آن، دو زنجیرهٔ A و B باقی می‌ماند. پس دست‌کم یکی از این دو زنجیره با آمینواسیدی شروع می‌شود که اولین آمینواسید ترجمه نبوده است؛ بنابراین گروه آمین آزاد زنجیره‌های A و B «قطعاً» مربوط به متیونین نیست.

ح) نادرست. خفاش خون‌آشامی که غذا پیدا کرده، بخشی از خونِ خورده‌شده را به خفاش گرسنه‌ای می‌دهد که لزوماً خویشاوند او نیست. این نمونه‌ای از دگرخواهی بین افراد غیرخویشاوند است؛ خفاش گیرنده ممکن است بعدها این کار را جبران کند.