سوال ۱۲ — سؤال ۱۲ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) إستلاماً — ب) نوعی (بیانی) — ج) هُما مُجِدّتانِ — د) سعيداً — هـ) العُمّالُ

الف) مفعول مطلق مصدری است که از ریشهٔ فعلِ همان جمله باشد و منصوب بیاید. در جملهٔ سوم، «إستلاماً» مصدرِ فعلِ «إستَلَمَ» (مسح کرد) است و منصوب آمده؛ پس مفعول مطلق «إستلاماً» است.

ب) بعد از «إستلاماً» صفتِ «سَهلاً» آمده و چگونگیِ کار را بیان می‌کند (با آسانی مسح کرد)؛ مفعول مطلقی که صفت یا مضاف‌الیه داشته باشد نوعی (بیانی) است. (اگر فقط «إستلاماً» می‌آمد، تأکیدی بود.)

ج) در جملهٔ اول، بعد از جملهٔ کاملِ «الطّالِبتانِ تَقرآنِ الدُّروسَ»، «واو» و یک جملهٔ اسمیه آمده که حالتِ دو دانش‌آموز را هنگام درس خواندن نشان می‌دهد: «در حالی که آن دو کوشا هستند». این جملهٔ حالیه است: «هُما مُجِدّتانِ».

د) در جملهٔ دوم، «إلّا» ادات استثناست و اسمِ بعد از آن، «سعيداً»، مستثنی است (کسی که از حکمِ «مشغول بودن» جدا شده).

هـ) مستثنی منه همان گروهی است که مستثنی از آن جدا شده و پیش از «إلّا» آمده: «العُمّالُ» (کارگران). ترجمهٔ جمله: «کارگران به کار مشغول‌اند، جز سعید.»