سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) أغنَىٰ — ب) مَنازِل — ج) مَطبوخ — د) مَنّاع — هـ) المُحسِن

و) ضررزننده (آسیب‌رساننده)

ز) بسیار ستمگر

ح) فرستاده‌شده (ارسال‌شده)

برای بخش‌های الف تا هـ وزنِ هر کلمه را در چهار جمله نگاه می‌کنیم. ترجمهٔ جمله‌ها: «نیکوکار زنده می‌ماند، هرچند به خانه‌های مردگان منتقل شود.» / «هیچ گنجی بی‌نیازکننده‌تر از قناعت نیست.» / «این غذا در آن خانه پخته شده است.» / «بخیل بسیار بازدارنده از خیر است.»

الف) اسم تفضیل بر وزن «أفعَل» (برای مذکر) می‌آید و معنای «ـتر / ـترین» دارد: «أغنَىٰ» یعنی «بی‌نیازکننده‌تر» و با «مِن» (از) آمده است.

ب) اسم مکان بر وزن «مَفعَل / مَفعِل» است و جای انجام کار را نشان می‌دهد: «مَنازِل» جمعِ «مَنزِل» (جای فرود آمدن، خانه) است.

ج) اسم مفعول در فعل‌های سه‌حرفی بر وزن «مَفعول» است: «مَطبوخ» یعنی «پخته‌شده» (از «طَبَخَ» = پخت).

د) اسم مبالغه بر وزن «فَعّال» (یا «فَعّالة») است و «بسیار …» معنا می‌دهد: «مَنّاع» یعنی «بسیار بازدارنده» (از «مَنَعَ» = بازداشت).

هـ) اسم فاعل در فعل‌های بیش از سه حرف با «مُـ» شروع می‌شود و حرفِ پیش از آخرش کسره دارد: «المُحسِن» (نیکوکار) از «أحسَنَ» (نیکی کرد).

و) «ضائِر» بر وزن «فاعِل» و اسم فاعل از «ضارَ / يَضيرُ» (زیان رساند) است؛ پس یعنی «ضررزننده، آسیب‌رساننده». («بِـ» پیش از آن در خبرِ «ليسَ» برای تأکید آمده و «ـه» یعنی «به او».) ترجمهٔ جمله: «این سخنِ تو که «این کیست؟» به او زیانی نمی‌رساند.»

ز) «الجَبّار» بر وزن «فَعّال» و اسم مبالغه از «جَبَرَ» است؛ یعنی «بسیار ستمگر» (زورگو). ترجمهٔ جمله: «حکمت در دلِ انسانِ بسیار ستمگر آباد نمی‌شود.»

ح) «مُرسَلَة» از فعل چهارحرفیِ «أرسَلَ» (فرستاد) است؛ با «مُـ» شروع شده و حرفِ پیش از آخرش فتحه دارد، پس اسم مفعول است: «فرستاده‌شده». ترجمهٔ جمله: «این نامه برای ما فرستاده شده است.»