سوال ۱۱ — سؤال ۱۱ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — دی ۱۴۰۴

الف) مُشاهَدةً — ب) تأکیدی — ج) وِعاءَ — د) كُلُّ وِعاءٍ — هـ) حَنيفاً

الف و ب) در جملهٔ دوم، «مُشاهَدةً» مصدری منصوب و هم‌ریشه با فعلِ «شاهَدَ» است؛ پس مفعول مطلق است. پس از آن نه صفتی آمده و نه مضاف‌الیهی، پس مفعول مطلقِ تأکیدی است (اگر صفت یا مضاف‌الیه داشت، نوعی بود). ترجمه: «آقای مسلمی گروهی از مسافران را به‌راستی دید.»

ج و د) در جملهٔ سوم، «إلّا» ادات استثناست. کلمهٔ بعد از آن، «وِعاءَ» (ظرف)، مستثنی است و منصوب آمده. کلمه‌ای که مستثنی از آن جدا شده، یعنی «كُلُّ وِعاءٍ» (هر ظرفی)، مستثنی‌منه است. ترجمه: «هر ظرفی با آنچه در آن قرار داده شود تنگ می‌شود، جز ظرف دانش.»

هـ) در آیه، «حَنيفاً» اسمی نکره و منصوب است که حالتِ انجام‌دهندهٔ فعل («أَقِمْ»: تو) را نشان می‌دهد؛ پس حال است. ترجمه: «حق‌گرایانه روی خود را به سوی دین کن.»