سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — دی ۱۴۰۴

الف) الكُتّاب — ب) أَهَمّ — ج) الصَّيّادونَ (الصَّيّاد) — د) مُعجَبونَ (مُعجَب) — هـ) المَطاعِم (المَطعَم)

و) بهترین — ز) آسیب‌رسان (زیان‌رسان / زیان‌رساننده) — ح) گرامی‌شدگان (گرامیان)

اول جمله‌ها را ترجمه می‌کنیم: «او از مهم‌ترین نویسندگان در مصر است. / ما شیفتهٔ غذاهای ایرانی در رستوران‌ها هستیم. / شکارچیان برای شکار می‌روند.» حالا هر اسم مشتق را از روی وزنش می‌شناسیم:

الف) اسم فاعلِ فعل‌های ثلاثی مجرد بر وزن «فاعِل» است. «الكُتّاب» جمع مکسّرِ «كاتِب» (نویسنده) است که بر همین وزن است؛ پس اسم فاعل همین «الكُتّاب» است: «نویسندگان».

ب) اسم تفضیل بر وزن «أَفعَل» است. «أَهَمّ» (در اصل «أَهمَم») بر همین وزن است و چون مضاف‌الیه دارد، «مهم‌ترین» ترجمه می‌شود.

ج) اسم مبالغه بر وزن «فَعّال» است. «الصَّيّادونَ» جمعِ «صَيّاد» (شکارچی، کسی که زیاد شکار می‌کند) است.

د) اسم مفعولِ فعل‌های ثلاثی مزید با «مُـ» شروع می‌شود و حرف پیش از آخرش فتحه دارد. «مُعجَبونَ» جمعِ «مُعجَب» است: «شیفته، علاقه‌مند».

هـ) اسم مکان بر وزن «مَفعَل / مَفعِل / مَفعَلة» است. «المَطاعِم» جمعِ «مَطعَم» (جای غذا خوردن) است: «رستوران‌ها».

و) «خَير» این‌جا اسم تفضیل است (به معنای «بهتر») و چون مضاف‌الیه دارد («عِبادِ»)، صفت عالی ترجمه می‌شود: «بهترین». ترجمه: «این پسرِ بهترینِ بندگان خداست.»

ز) «ضائِر» اسم فاعل از «ضارَ» (زیان رساند) است: «آسیب‌رسان، زیان‌رساننده». حرف «بِـ» بر سر خبرِ «لَيسَ» آمده و در ترجمه نمی‌آید. ترجمه: «سخنِ هشام به امام (ع) آسیب‌رسان نیست.»

ح) «المُكرَمينَ» اسم مفعول از «أَكرَمَ» (گرامی داشت) است (با «مُـ» و فتحهٔ حرف پیش از آخر): «گرامی‌شدگان، گرامیان». ترجمه: «خداوند پیامبران (ع) را از گرامی‌شدگان قرار داد.»