سوال ۷ — سؤال ۷ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۲.۵ بارمبه سؤالات زیر پاسخ کوتاه دهید.
الف) لایه‌لایه بودن از ویژگی بارز کدام سنگ‌ها می‌باشد؟
ب) کدام عنصر در ساخت گوشی تلفن همراه کاربرد دارد؟
پ) انحلال‌پذیری سنگ گچ بیشتر است یا سنگ آهک؟
ت) فرسایش‌پذیرترین خاک‌ها در مناطق خشک کدام‌اند؟
ث) تخریب ناشی از امواج درونی بیشتر است یا امواج سطحی؟
ج) براساس طبقه‌بندی بیوشیمیایی عناصر، کربن جزء عناصر اصلی است یا فرعی؟
چ) مقدار انرژی آزادشده از زمین‌لرزه، نشانگر شدت زمین‌لرزه است یا بزرگی آن؟
ح) کدام شاخه از زمین‌شناسی به مطالعهٔ خصوصیات فیزیکی زمین و محیط اطراف آن می‌پردازد؟
خ) صنعتی که با جاذبه‌های طبیعت بی‌جان و پدیده‌های زمین‌شناختی سروکار دارد، کدام است؟
د) حفر گمانه و چاهک اکتشافی از روش‌های مستقیم مطالعات زیرسطحی است، یا غیرمستقیم؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) سنگ رسوبی
ب) پلاتین
پ) سنگ گچ
ت) مارن
ث) امواج سطحی
ج) اصلی
چ) بزرگی
ح) ژئوفیزیک
خ) ژئوتوریسم
د) مستقیم
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) سنگ رسوبی. رسوب‌ها در دریاها و دریاچه‌ها لایه‌به‌لایه روی هم ته‌نشین می‌شوند و بعد به سنگ تبدیل می‌شوند. به همین دلیل لایه‌لایه بودن ویژگی بارز سنگ‌های رسوبی است.
ب) پلاتین. در ساخت گوشی تلفن همراه عنصرهای گوناگونی به کار می‌رود؛ یکی از آن‌ها فلز گران‌بهای پلاتین است که رسانای خوبی برای جریان الکتریکی است و در برابر خوردگی مقاومت زیادی دارد.
پ) سنگ گچ. سنگ گچ در آب به‌آسانی حل می‌شود، اما سنگ آهک در آب خالص تقریباً حل نمی‌شود و بیشتر در آبی که کمی اسیدی باشد (آب دارای کربن‌دی‌اکسید)، آن هم به‌کندی، حل می‌شود. پس انحلال‌پذیری سنگ گچ بیشتر است؛ به همین دلیل ساختن سازه‌هایی مانند سد روی سنگ گچ خطرناک است.
ت) مارن. مارن مخلوطی از رس و آهک است. در مناطق خشک که پوشش گیاهی کم است، خاک‌های مارنی با باران‌های کوتاه و تند به‌سرعت شسته و شیاردار می‌شوند؛ پس خاک‌های مارنی فرسایش‌پذیرترین خاک‌ها در این مناطق‌اند.
ث) امواج سطحی. امواج درونی از کانون زمین‌لرزه از درون زمین عبور می‌کنند و زودتر می‌رسند، ولی امواج سطحی روی سطح زمین حرکت می‌کنند، دامنهٔ حرکتشان بزرگ‌تر است و زمین را به شدت تکان می‌دهند. پس بیشترین تخریب ساختمان‌ها ناشی از امواج سطحی است.
ج) اصلی. در طبقه‌بندی بیوشیمیایی، عنصرهایی که بیشترِ جرم بدن جانداران و مولکول‌های زیستی را می‌سازند (مانند کربن، هیدروژن، اکسیژن و نیتروژن) عناصر اصلی نام دارند. کربن اساس همهٔ مولکول‌های آلی است؛ پس جزء عناصر اصلی است.
چ) بزرگی. بزرگی زمین‌لرزه، مقدار انرژی آزادشده در کانون زمین‌لرزه را نشان می‌دهد و برای هر زمین‌لرزه یک عدد است. اما شدت زمین‌لرزه به میزان خرابی و اثرهایی بستگی دارد که در هر محل دیده می‌شود و از جایی به جای دیگر فرق می‌کند.
ح) ژئوفیزیک. شاخه‌ای از زمین‌شناسی که ویژگی‌های فیزیکی زمین و محیط اطراف آن (مانند گرانش، مغناطیس و امواج لرزه‌ای) را بررسی می‌کند، ژئوفیزیک (زمین‌فیزیک) نام دارد.
خ) ژئوتوریسم. گردشگری‌ای که بر پایهٔ جاذبه‌های طبیعت بی‌جان و پدیده‌های زمین‌شناختی (مانند غارها، آبشارها، کوه‌های آتشفشانی و دره‌ها) انجام می‌شود، ژئوتوریسم (زمین‌گردشگری) نام دارد.
د) مستقیم. در حفر گمانه و چاهک اکتشافی، زمین‌شناس به درون زمین راه پیدا می‌کند و سنگ‌ها و لایه‌ها را از نزدیک می‌بیند و از آن‌ها نمونه برمی‌دارد؛ پس این‌ها روش‌های مستقیم مطالعهٔ زیرسطحی‌اند. روش‌های غیرمستقیم (مانند روش‌های ژئوفیزیکی) بدون کندن زمین، از روی اندازه‌گیری‌ها دربارهٔ زیر سطح نتیجه می‌گیرند.
