سوال ۵ — سؤال ۵ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۰.۵ بارمدر متن زیر دو اشکال علمی وجود دارد، صحیح آن‌ها را بنویسید.
«حرکت نفت از طریق یک لایهٔ نفوذناپذیر و متخلخل و رسیدن آن به سنگ مخزن و جدایش آب شور، نفت و گاز از هم به دلیل اختلاف چگالی درون مخزن را مهاجرت اولیه می‌نامند.»
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
«نفوذناپذیر» نادرست است؛ درست آن «نفوذپذیر» است.
«اولیه» نادرست است؛ درست آن «ثانویه» است.
راه‌حل قدم‌به‌قدم
نفت و گاز در سنگ منشأ ساخته می‌شوند، اما معمولاً در همان‌جا نمی‌مانند و جابه‌جا می‌شوند. به این جابه‌جایی مهاجرت می‌گویند و دو مرحله دارد:
- مهاجرت اولیه: بیرون آمدن نفت و گاز از خودِ سنگ منشأ.
- مهاجرت ثانویه: حرکت نفت از راه لایه‌های نفوذپذیر تا رسیدن به سنگ مخزن، و سپس جدا شدن آب شور، نفت و گاز از یکدیگر درون مخزن به دلیل اختلاف چگالی (گاز در بالا، نفت در وسط و آب شور در پایین).
اشکال اول ← نفوذپذیر. نفت فقط می‌تواند از لایه‌ای عبور کند که منافذش به هم راه دارند، یعنی لایهٔ نفوذپذیر و متخلخل. لایهٔ نفوذناپذیر جلوی حرکت نفت را می‌گیرد؛ کار آن در نفت‌گیر همین است که مانند سرپوش، نفت را در مخزن نگه دارد.
اشکال دوم ← ثانویه. آنچه در متن توصیف شده (حرکت تا سنگ مخزن و جدایش آب، نفت و گاز در مخزن)، مرحلهٔ دوم جابه‌جایی نفت است؛ پس نام آن مهاجرت ثانویه است، نه اولیه.
