سوال ۲۰ — سؤال ۲۰ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۰.۷۵ بارمبا توجه به شکل زیر، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) نوع آبخوان را تعیین نمایید.
ب) تراز آب چاه، در آبخوان نمایانگر چیست؟
پ) تخلخل آبخوان از نوع اولیه است یا ثانویه؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) تحت فشار
ب) سطح پیزومتریک
پ) اولیه
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) تحت فشار. در شکل، لایهٔ آبرفت (آبخوان) از بالا و پایین میان دو لایهٔ رس قرار گرفته است. رس نفوذناپذیر است؛ پس آب درون آبرفت از بالا و پایین محبوس شده و زیر فشار قرار دارد. به چنین آبخوانی آبخوان تحت فشار می‌گویند. نشانهٔ آن در شکل این است که آب درون چاه از سقف آبخوان بالاتر آمده است.
ب) سطح پیزومتریک. وقتی چاهی در آبخوان تحت فشار حفر شود، فشار آب باعث می‌شود آب در چاه بالاتر از سقف آبخوان بیاید. سطحی که آب در چاه تا آن بالا می‌آید، سطح پیزومتریک نام دارد و فشار آب آبخوان را نشان می‌دهد. (اگر سطح پیزومتریک بالاتر از سطح زمین باشد، آب خودبه‌خود از دهانهٔ چاه بیرون می‌ریزد.)
پ) اولیه. آبخوان در این شکل از آبرفت (رسوب‌های شن و ماسه) ساخته شده است. فضاهای خالی میان دانه‌های آبرفت از همان زمان ته‌نشین شدن رسوب وجود داشته‌اند؛ به این نوع تخلخل تخلخل اولیه می‌گویند. تخلخل ثانویه بعدها در سنگ پدید می‌آید؛ مانند شکستگی‌ها و حفره‌های انحلالی.
