سوال ۴ — سؤال ۴ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۱.۲۵ بارمکلمهٔ مناسب داخل کمانک را انتخاب نمایید.
الف) بعد از وقوع مه‌بانگ، نخستین بار با تشکیل اتم (هیدروژن – هلیوم)، حالت گاز در جهان تشکیل شد.
ب) ریشهٔ گیاهان در کمربند (حد واسط – رطوبت خاک) قرار دارد و آب لازم برای گیاهان را تأمین می‌کند.
پ) اگر با رفع تنش، تغییرشکل سنگ کاملاً به حالت اولیه برنگردد، رفتار سنگ (پلاستیک – الاستیک) است.
ت) بین مقدار باران و مه با مقدار گرد و غبار و ریزگردها، رابطهٔ (مستقیم – غیرمستقیم) وجود دارد.
ث) فضای زیرزمینی بزرگی که برای احداث تأسیسات زیرزمینی ایجاد می‌شود، (تونل – مغار) می‌نامند.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) هیدروژن
ب) رطوبت خاک
پ) پلاستیک
ت) مستقیم
ث) مغار
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) هیدروژن. پس از مه‌بانگ، جهان بسیار داغ بود و فقط ذره‌های سازندهٔ اتم وجود داشتند. با کمی سرد شدن جهان، نخستین اتم‌ها یعنی اتم‌های هیدروژن (ساده‌ترین اتم) ساخته شدند و به این ترتیب برای نخستین بار حالت گاز در جهان پدید آمد.
ب) رطوبت خاک. بخش بالایی زمین که منافذش کاملاً از آب پر نشده (منطقهٔ تهویه)، از بالا به پایین چند کمربند دارد. بالاترین آن‌ها کمربند رطوبت خاک است؛ ریشهٔ گیاهان در همین کمربند قرار دارد و آب مورد نیاز گیاه را از آن می‌گیرد. کمربند حد واسط پایین‌تر از دسترس ریشه‌هاست.
پ) پلاستیک. سنگ‌ها در برابر تنش دو نوع رفتار دارند: در رفتار الاستیک (کشسان)، با برداشتن تنش، سنگ به شکل اولیهٔ خود برمی‌گردد؛ اما در رفتار پلاستیک (خمیری)، تغییرشکل ماندگار است و سنگ به حالت اول برنمی‌گردد (مانند چین‌خوردگی لایه‌ها).
ت) مستقیم. ذرات گرد و غبار و ریزگردها در هوا مانند هسته‌هایی عمل می‌کنند که بخار آب روی آن‌ها جمع می‌شود و قطره‌های آب را می‌سازد. به همین دلیل هرچه این ذرات بیشتر باشد، مه و باران هم بیشتر است؛ یعنی رابطهٔ آن‌ها مستقیم است.
ث) مغار. تونل یک گذرگاه زیرزمینی دراز است (مانند تونل راه یا مترو). اما به فضای زیرزمینیِ بزرگی که برای ساختن تأسیسات زیرزمینی (مانند نیروگاه یا انبار) کنده می‌شود، مغار می‌گویند.
