سوال ۱ — سؤال ۱ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۱.۲۵ بارمدرستی یا نادرستی جمله‌های زیر را مشخص نمایید.
الف) در مقطع رودخانهٔ مستقیم، بیشترین جریان آب در وسط و نزدیک سطح آب است.
ب) در دورهٔ نئوژن با گسترش دریای سرخ، اقیانوس تتیس جوان به طور کامل بسته شد.
پ) عنصر سلنیم با تشکیل بنیان‌های بسیار واکنش‌گر، باعث وقوع سرطان در بدن می‌شود.
ت) پایداری دامنه‌های با ذرات دانه‌ریز مانند سیلت و رس، با افزایش رطوبت کاهش می‌یابد.
ث) اگر تمرکز یک عنصر در منطقه‌ای بالاتر از میانگین پوسته باشد، به آن بی‌هنجاری منفی می‌گویند.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) درست — ب) درست — پ) نادرست — ت) درست — ث) نادرست
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) درست. آب رودخانه هنگام حرکت با بستر و دیواره‌های کناری آن اصطکاک دارد و این اصطکاک سرعتش را کم می‌کند. در یک رودخانهٔ مستقیم، دورترین بخش از بستر و دیواره‌ها، وسط رودخانه و نزدیک سطح آب است؛ پس بیشترین جریان (سرعت) آب همان‌جاست و به سمت کف و کناره‌ها کم می‌شود.
ب) درست. در دورهٔ نئوژن، دریای سرخ گسترش یافت و صفحهٔ عربستان از آفریقا جدا شد و به سوی ایران حرکت کرد. با برخورد عربستان به ایران، باقی‌ماندهٔ اقیانوس تتیس جوان که میان این دو بود، به طور کامل بسته شد.
پ) نادرست. بنیان‌های بسیار واکنش‌گر (رادیکال‌های آزاد) به یاخته‌های بدن آسیب می‌زنند و می‌توانند زمینه‌ساز سرطان شوند. سلنیم برعکسِ این عبارت عمل می‌کند: از تشکیل این بنیان‌ها جلوگیری می‌کند و به همین دلیل به پیشگیری از سرطان کمک می‌کند؛ پس نمی‌توان گفت سلنیم با ساختن این بنیان‌ها باعث سرطان می‌شود.
ت) درست. دامنه‌هایی که از ذرات دانه‌ریز مانند سیلت و رس ساخته شده‌اند، وقتی آب زیادی جذب کنند، سنگین‌تر می‌شوند و چسبندگی و اصطکاک میان ذراتشان کم می‌شود. در نتیجه با افزایش رطوبت، پایداری دامنه کاهش می‌یابد و خطر زمین‌لغزش بیشتر می‌شود.
ث) نادرست. هر عنصر در پوستهٔ زمین یک مقدار میانگین دارد. اگر تمرکز عنصری در منطقه‌ای بیشتر از میانگین پوسته باشد، به آن بی‌هنجاری مثبت می‌گویند؛ بی‌هنجاری منفی زمانی است که تمرکز عنصر کمتر از میانگین پوسته باشد.
