سوال ۱۶ — سؤال ۱۶ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۱ بارمدر ارتباط با عوامل مؤثر بر مکان‌یابی سازه‌ها به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) دو مورد از مهم‌ترین عوامل مؤثر در تعیین نوع سد و محل احداث آن را ذکر نمایید.
ب) در شرایطی که سنگ‌های داخل تونل از نظر پایداری و نشت آب، وضعیت مطلوبی نداشته باشند، چه اقدامی انجام می‌دهند؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) شرایط زمین‌شناسی منطقه، مقاومت سنگ‌های پی و دیواره‌ها، لرزه‌خیزی منطقه، شکل دره، مصالح مورد نیاز (ذکر دو مورد کافی است).
ب) دیواره و سقف تونل با محافظی از بتن یا سایر مصالح پوشیده می‌شود.
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) سد باید وزن خود و فشار بسیار زیاد آب پشت خود را سال‌ها تحمل کند و آب از زیر یا کنار آن نشت نکند. به همین دلیل پیش از ساختن سد، این عوامل بررسی می‌شوند:
- شرایط زمین‌شناسی منطقه: نوع سنگ‌ها، وجود گسل، شکستگی و سنگ‌های انحلال‌پذیر (مانند گچ).
- مقاومت سنگ‌های پی و دیواره‌ها: سنگ‌های کف و دو طرف دره باید محکم باشند تا وزن سد و فشار آب را تحمل کنند.
- لرزه‌خیزی منطقه: در منطقهٔ زلزله‌خیز باید سدی ساخت که در برابر زمین‌لرزه پایدار بماند.
- شکل دره: دره‌ای تنگ یا باز، نوع سد (مثلاً سد بتنی قوسی یا سد خاکی) را تعیین می‌کند.
- مصالح مورد نیاز: در دسترس بودن مصالح (خاک، سنگ، شن و ماسه) در نزدیکی محل سد.
نوشتن دو مورد از این‌ها کافی است.
ب) اگر سنگ‌های داخل تونل سست باشند یا آب از درزهای آن‌ها به داخل تونل نشت کند، خطر ریزش و آب‌گرفتگی وجود دارد. در این حالت دیواره و سقف تونل را با محافظی از بتن یا مصالح دیگر می‌پوشانند (پوشش تونل) تا هم سنگ‌ها نگه داشته شوند و فرو نریزند و هم جلوی نشت آب گرفته شود.
