سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۱.۲۵ بارمگزینهٔ مناسب را انتخاب نمایید.
الف) استروماتولیت‌ها آثار فسیلی قدیمی در زمان ................ و مربوط به دریاهای ................ می‌باشند.
- ۱) پرکامبرین – کم‌عمق
- ۲) کامبرین – کم‌عمق
- ۳) پرکامبرین – عمیق
- ۴) کامبرین – عمیق
ب) عمدهٔ ذخایر نفتی ایران در نفت‌گیرهای ................ قرار دارد.
- ۱) گنبد نمکی
- ۲) گسلی
- ۳) تاقدیسی
- ۴) ریف مرجانی
پ) سنگ‌کرهٔ قاره‌ای نسبت به سنگ‌کرهٔ اقیانوسی، ضخامت ................ و چگالی ................ دارد.
- ۱) بیشتر – بیشتر
- ۲) کمتر – کمتر
- ۳) کمتر – بیشتر
- ۴) بیشتر – کمتر
ت) مقاومت کدام‌یک از سنگ‌های زیر در برابر تنش‌های وارده بیشتر است؟
- ۱) سنگ‌های مارنی
- ۲) سنگ گچ
- ۳) شیل
- ۴) گابرو
ث) کدام‌یک از گسل‌های زیر امتداد شمالی – جنوبی دارد؟
- ۱) گسل زاگرس
- ۲) گسل هریرود
- ۳) گسل بشاگرد
- ۴) گسل البرز
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) گزینهٔ ۱ (پرکامبرین – کم‌عمق)
ب) گزینهٔ ۳ (تاقدیسی)
پ) گزینهٔ ۴ (بیشتر – کمتر)
ت) گزینهٔ ۴ (گابرو)
ث) گزینهٔ ۲ (گسل هریرود)
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) گزینهٔ ۱. استروماتولیت‌ها ساختارهای لایه‌لایه‌ای هستند که از فعالیت باکتری‌های فتوسنتزکننده (سیانوباکتری‌ها) و به دام افتادن رسوب روی آن‌ها ساخته شده‌اند. این جانداران برای فتوسنتز به نور خورشید نیاز دارند؛ پس در آب‌های کم‌عمق و روشن زندگی می‌کردند. استروماتولیت‌ها از قدیمی‌ترین آثار زندگی روی زمین‌اند و به زمان پرکامبرین برمی‌گردند.
ب) گزینهٔ ۳. نفت‌گیر ساختاری است که نفت را در سنگ مخزن نگه می‌دارد و نمی‌گذارد به سطح زمین فرار کند. در ایران، بیشتر ذخایر نفت در ناحیهٔ زاگرس قرار دارد؛ جایی که لایه‌ها چین خورده‌اند و چین‌های رو به بالا (تاقدیس‌ها) ساخته‌اند. نفت که از آب سبک‌تر است، در بالاترین بخش تاقدیس زیر یک لایهٔ نفوذناپذیر جمع می‌شود؛ پس عمدهٔ نفت ایران در نفت‌گیرهای تاقدیسی است.
پ) گزینهٔ ۴. سنگ‌کرهٔ قاره‌ای از سنگ‌هایی مانند گرانیت ساخته شده که سبک‌ترند، ولی ضخامت آن زیاد است (به‌ویژه زیر کوه‌ها). سنگ‌کرهٔ اقیانوسی از سنگ‌های سنگین‌تری مانند بازالت و گابرو ساخته شده و نازک‌تر است. پس سنگ‌کرهٔ قاره‌ای ضخامت بیشتر و چگالی کمتر دارد.
ت) گزینهٔ ۴. گابرو سنگی آذرین و درونی است که از بلورهای درهم‌قفل‌شده ساخته شده؛ به همین دلیل سخت و محکم است و در برابر تنش مقاومت زیادی دارد. سنگ‌های مارنی و شیل (سنگ‌های رسی و لایه‌لایه) و سنگ گچ (نرم و انحلال‌پذیر) سنگ‌های سستی هستند و مقاومت کمی دارند.
ث) گزینهٔ ۲. گسل هریرود در شرق ایران (نزدیک مرز ایران و افغانستان) قرار دارد و تقریباً در جهت شمالی – جنوبی کشیده شده است. گسل زاگرس امتداد شمال‌غربی – جنوب‌شرقی دارد و گسل البرز تقریباً خاوری – باختری است؛ پس از میان این گزینه‌ها، گسل هریرود امتداد شمالی – جنوبی دارد.
