سوال ۱۴ — سؤال ۱۴ امتحان نهایی زمین‌شناسی — مرداد ۱۴۰۵
۰.۷۵ بارمبا توجه به پهنه‌های زمین‌ساختی ایران، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
(مکران، ارومیه – دختر، زاگرس، سنندج – سیرجان)
الف) عمدهٔ ذخایر نفت و گاز ایران در کدام پهنهٔ زمین‌ساختی واقع شده است؟
ب) کدام پهنه حاصل فرورانش تتیس جوان به زیر ورقهٔ ایران مرکزی می‌باشد؟
پ) کدام پهنهٔ زمین‌ساختی ایران فقط از سنگ‌های دگرگونی تشکیل شده است؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) زاگرس
ب) ارومیه – دختر
پ) سنندج – سیرجان
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) زاگرس. در پهنهٔ زاگرس، لایه‌های ضخیم رسوبی (سنگ منشأ و سنگ مخزن) روی هم انباشته شده‌اند و بر اثر برخورد عربستان با ایران چین خورده‌اند و تاقدیس‌های فراوانی ساخته‌اند که نفت‌گیرهای خوبی‌اند. به همین دلیل عمدهٔ ذخایر نفت و گاز ایران در پهنهٔ زاگرس قرار دارد.
ب) ارومیه – دختر. وقتی پوستهٔ اقیانوسی تتیس جوان به زیر ورقهٔ ایران مرکزی فرو رفت، در عمق ذوب شد و ماگما ساخت. این ماگما بالا آمد و نواری از سنگ‌های آتشفشانی و نفوذی را پدید آورد که به آن کمربند (پهنهٔ) ارومیه – دختر می‌گویند.
پ) سنندج – سیرجان. پهنهٔ سنندج – سیرجان میان زاگرس و ارومیه – دختر قرار دارد و در جریان فرورانش و برخورد، زیر فشار و دمای زیاد بوده است؛ به همین دلیل سنگ‌های آن دگرگون شده‌اند و این پهنه از سنگ‌های دگرگونی ساخته شده است.
ویژگی بارز پهنهٔ سنندج – سیرجان، فراوانی سنگ‌های دگرگونی است؛ واژهٔ «فقط» در صورت سؤال برای برجسته کردن همین ویژگی آمده و پاسخ راهنمای تصحیح همین پهنه است.
