سوال ۳۴ — سؤال ۳۴ امتحان نهایی فارسی ۳ — مرداد ۱۴۰۳

ملاک، نفسِ عمل حرام است، نه میزان انجام و ارتکاب کم یا زیاد آن.

این بیت از شعر «مست و هشیار» پروین اعتصامی است. محتسب به مست می‌گوید: «شراب زیادی خورده‌ای که این‌طور از خود بی‌خود شده‌ای.» مست جواب می‌دهد: «ای یاوه‌گو، بحث بر سر کم یا زیاد نیست.»

یعنی گناه بودن یک کار به مقدار آن بستگی ندارد؛ کار حرام، چه کم و چه زیاد، حرام است. پس مصراع دوم تأکید می‌کند که ملاک، خودِ عمل حرام است، نه کم یا زیاد بودن آن.