سوال ۹ — سؤال ۹ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵

الف) تنظیم مثبت

ب) مهارکننده

الف) تنظیم مثبت. کتاب برای هر دو نوع تنظیم، ژن‌های مربوط به تجزیهٔ یک قند را مثال زده است:

• در تنظیم منفی (ژن‌های تجزیهٔ لاکتوز)، بین راه‌انداز و ژن‌ها، بخشی به نام اپراتور قرار دارد که مهارکننده به آن متصل می‌شود؛ پس راه‌انداز مستقیماً به ژن‌ها متصل نیست.
• در تنظیم مثبت (ژن‌های تجزیهٔ مالتوز)، جایگاه اتصال فعال‌کننده پیش از راه‌انداز است و بین راه‌انداز و ژن‌ها بخش دیگری نیست؛ یعنی راه‌انداز به ژن‌ها متصل است.

ب) مهارکننده. در تنظیم منفی، وقتی لاکتوز در محیط نیست، پروتئین مهارکننده به اپراتور متصل است و جلوی حرکت رنابسپاراز را می‌گیرد. وقتی لاکتوز در محیط باشد، به مهارکننده متصل می‌شود و شکل آن را تغییر می‌دهد؛ مهارکننده از اپراتور جدا می‌شود و رنابسپاراز می‌تواند ژن‌های تجزیهٔ لاکتوز را رونویسی کند.