سوال ۱۸ — سؤال ۱۸ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵

الف) برای مقابله با اثر سمی رادیکال‌های آزاد؛ یا: رادیکال‌های آزاد می‌توانند به دنای راکیزه حمله کنند؛ یا: پاداکسنده‌ها مانع از اثر تخریبی رادیکال‌های آزاد بر مولکول‌های زیستی می‌شوند.

ب) زیرا توالی نوکلئوتیدهای هر دو رشتهٔ دنا، از دو سمت مخالف یکسان خوانده نمی‌شود؛ یا: زیرا توالی نوکلئوتیدهای هر دو رشتهٔ دنا از دو سمت، معکوس خوانده می‌شود.

الف) در راکیزه، الکترون‌ها در زنجیرهٔ انتقال الکترون جابه‌جا می‌شوند و گاهی به‌جای رسیدن به انتهای زنجیره، مستقیماً با اکسیژن ترکیب می‌شوند و رادیکال آزاد می‌سازند. رادیکال‌های آزاد بسیار واکنش‌پذیرند و به مولکول‌های زیستی، از جمله دنای راکیزه، حمله می‌کنند و به آن‌ها آسیب می‌زنند. پاداکسنده‌ها (مانند ترکیبات موجود در میوه‌ها و سبزی‌ها) با رادیکال‌های آزاد واکنش می‌دهند و جلوی اثر تخریبی آن‌ها را می‌گیرند؛ به همین دلیل راکیزه‌ها برای سالم ماندن به پاداکسنده‌ها وابسته‌اند.

ب) جایگاه تشخیص آنزیم برش‌دهنده، توالی‌ای است که اگر هر دو رشتهٔ آن را در یک جهت (از سر $5'$ به سر $3'$) بخوانیم، یکسان باشد. برای این توالی:

• رشتهٔ بالا، از چپ به راست: $\mathrm{CAATCG}$
• رشتهٔ پایین، از راست به چپ (همان جهت برای رشتهٔ مقابل): $\mathrm{CGATTG}$

این دو توالی یکسان نیستند؛ یعنی اگر دو رشته را از دو سمت مخالف بخوانیم، یکسان خوانده نمی‌شوند. پس این توالی نمی‌تواند جایگاه تشخیص آنزیم برش‌دهنده باشد. (برای مقایسه، در جایگاه تشخیص آنزیم EcoRI هر دو رشته از دو سمت مخالف $\mathrm{GAATTC}$ خوانده می‌شوند.)