سوال ۲۰ — سؤال ۲۰ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵

الف) ذرت

ب) میانبرگ (یاخته‌های پارانشیمی)

الف) ذرت. ذرت گیاهی $\mathrm{C_4}$ و گل رز گیاهی $\mathrm{C_3}$ است. در گیاهان $\mathrm{C_4}$، کربن‌دی‌اکسید ابتدا در یاخته‌های میانبرگ با آنزیمی که به کربن‌دی‌اکسید بسیار تمایل دارد تثبیت می‌شود و به شکل اسید چهارکربنی به یاخته‌های غلاف آوندی می‌رود؛ آنجا کربن‌دی‌اکسید آزاد و متمرکز می‌شود. به همین دلیل، حتی وقتی غلظت $\mathrm{CO_2}$ محیط بسیار کم است، روبیسکوی گیاه $\mathrm{C_4}$ کربن‌دی‌اکسید کافی دارد و تنفس نوری کمی انجام می‌شود. پس در غلظت‌های بسیار کم $\mathrm{CO_2}$، فتوسنتز ذرت بیشتر از گل رز است.

ب) میانبرگ. آناناس یک گیاه CAM است. این گیاهان برای کم کردن هدر رفتن آب، روزنه‌هایشان را در روز می‌بندند و شب باز می‌کنند. در شب، کربن‌دی‌اکسید در یاخته‌های میانبرگ (پارانشیمی) تثبیت می‌شود و مولکول چهارکربنی (اسید چهارکربنی) می‌سازد که در کُریچه ذخیره می‌شود. در روز، کربن‌دی‌اکسید از این اسید آزاد می‌شود و در همان یاخته‌ها وارد چرخهٔ کالوین می‌شود. یعنی در گیاهان CAM، برخلاف گیاهان $\mathrm{C_4}$، تثبیت اولیه و چرخهٔ کالوین در یک نوع یاخته ولی در دو زمان متفاوت انجام می‌شوند.