سوال ۳ — سؤال ۳ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵
۲ بارمبرای کامل کردن هر یک از عبارت‌های زیر، از بین کلمات داخل پرانتز، کلمهٔ مناسب را انتخاب کنید.
الف) در فرایند ویرایش (همانند – برخلاف) فرایند پیرایش، شکستن پیوند فسفودی‌استر مشاهده می‌شود.
ب) به طور معمول بخش‌های فشردهٔ فام‌تن (کمتر – بیشتر) در دسترس رنابسپارازها قرار می‌گیرند.
ج) از آمیزش گاو سیاه با گاو سفید، زاده‌هایی با رنگ سیاه و سفید ایجاد شده است؛ صفت رنگ گاو مثالی فرضی از رابطهٔ دگره‌ای (هم‌توانی – بارزیت ناقص) است.
د) دست شیر کوهی و بالهٔ دلفین مثال‌هایی از ساختارهای (همتا – آنالوگ) هستند.
ه) پذیرندهٔ الکترون اختصاصی در چرخهٔ کربس، ( – ) است.
و) در آزمایشی که نشان داد سبزینه رنگیزهٔ اصلی در فتوسنتز است، از باکتری (هوازی – بی‌هوازی) استفاده شد.
ز) اینترفرون ساخته‌شده به روش مهندسی (ژنتیک – پروتئین) فعالیتی بسیار کمتر از اینترفرون طبیعی دارد.
ح) بخشی از محدودهٔ جغرافیایی که جانور در آن زندگی می‌کند، (قلمرو – قلمروخواهی) نام دارد.
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) همانند
ب) کمتر
ج) هم‌توانی
د) همتا
ه)
و) هوازی
ز) ژنتیک
ح) قلمرو
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) همانند. در ویرایش، دنابسپاراز نوکلئوتیدی را که اشتباه در رشتهٔ تازه قرار گرفته است برمی‌دارد؛ برای این کار پیوند فسفودی‌استر آن نوکلئوتید را می‌شکند. در پیرایش هم رونوشت‌های میانه (اینترون‌ها) از رنای ساخته‌شده جدا می‌شوند که باز هم با شکستن پیوند فسفودی‌استر همراه است. پس ویرایش همانند پیرایش این ویژگی را دارد.
ب) کمتر. در بخش‌هایی از فام‌تن که دنا به‌شدت فشرده است، رنابسپاراز به‌سختی به دنا دسترسی دارد؛ به همین دلیل ژن‌های این بخش‌ها کمتر رونویسی می‌شوند. یکی از راه‌های تنظیم بیان ژن در یوکاریوت‌ها، تغییر میزان فشردگی فام‌تن است.
ج) هم‌توانی. زاده‌ها رنگ هر دو والد (سیاه و سفید) را با هم نشان می‌دهند؛ یعنی هر دو دگره اثر خود را کامل و جداگانه نشان داده‌اند. این یعنی رابطهٔ هم‌توانی. اگر رابطه بارزیت ناقص بود، زاده‌ها رنگی حد واسط (مثلاً خاکستری) پیدا می‌کردند.
د) همتا. دست شیر کوهی و بالهٔ دلفین کار متفاوتی دارند، ولی طرح ساختاری یکسانی دارند (استخوان‌های مشابه با آرایش مشابه) و از نیای مشترک به ارث رسیده‌اند. به چنین ساختارهایی همتا می‌گوییم.
ه) . در چرخهٔ کربس هم و هم الکترون می‌گیرند. اما در مراحل دیگر تنفس یاخته‌ای هم (در قندکافت و در تبدیل پیرووات به استیل) الکترون می‌پذیرد، در حالی که فقط در چرخهٔ کربس الکترون می‌گیرد. پس پذیرندهٔ اختصاصی چرخهٔ کربس، است.
و) هوازی. انگلمان رشتهٔ جلبک سبز را با نورهای رنگی مختلف روشن کرد و در کنار آن باکتری‌های هوازی گذاشت. این باکتری‌ها به اکسیژن نیاز دارند و بیشتر در جاهایی جمع شدند که اکسیژن بیشتری تولید می‌شد، یعنی در نورهای آبی و قرمز که سبزینه بیشتر جذب می‌کند.
ز) ژنتیک. اینترفرونی که با مهندسی ژنتیک (در باکتری) ساخته شد، فعالیتی بسیار کمتر از اینترفرون طبیعی داشت. بعدها با مهندسی پروتئین و تغییر یک آمینواسید، اینترفرونی ساخته شد که فعالیتی مانند اینترفرون طبیعی داشت.
ح) قلمرو. بخشی از محدودهٔ زندگی جانور که از آن در برابر افراد دیگر دفاع می‌کند، قلمرو نام دارد. «قلمروخواهی» نام رفتار دفاع از این بخش است، نه نام خود محدوده.
