سوال ۲۲ — سؤال ۲۲ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵
۰.۷۵ بارمدر مورد کاربردهای زیست‌فناوری، به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.
الف) نحوهٔ تبدیل پیش‌سم باکتری‌های خاکزی به سم فعال را بنویسید.
ب) مطابق با کتاب درسی، تبدیل پیش‌انسولین به انسولین به روش مهندسی ژنتیک در کدام جانداران انجام نمی‌شود؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) تحت تأثیر آنزیم‌های گوارشی (حشره) شکسته و فعال می‌شود؛ یا: تحت تأثیر پروتئازها شکسته و فعال می‌شود.
ب) باکتری‌ها (پروکاریوت‌ها)
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) نوعی باکتری خاکزی پروتئینی به نام پیش‌سم می‌سازد که به‌تنهایی سمی نیست. وقتی حشره این پیش‌سم را همراه با گیاه می‌خورد، در لولهٔ گوارش حشره، آنزیم‌های گوارشی (پروتئازها) پیش‌سم را می‌شکنند و آن را به سم فعال تبدیل می‌کنند؛ سم فعال به یاخته‌های لولهٔ گوارش حشره آسیب می‌زند و حشره می‌میرد. با انتقال ژن این پیش‌سم به گیاهان، گیاهان مقاوم به آفت ساخته شده‌اند.
ب) باکتری‌ها. انسولین در بدن انسان ابتدا به شکل پیش‌انسولین ساخته می‌شود؛ پیش‌انسولین با جدا شدن بخشی از زنجیره (زنجیرهٔ C) به انسولین فعال (دو زنجیرهٔ A و B) تبدیل می‌شود. باکتری‌ها (پروکاریوت‌ها) نمی‌توانند این تبدیل را انجام دهند. به همین دلیل در مهندسی ژنتیک، ژن‌های زنجیرهٔ A و زنجیرهٔ B را جداگانه به باکتری‌ها می‌دهند، دو زنجیره را جدا جدا می‌سازند و سپس در آزمایشگاه به هم متصل می‌کنند.
