سوال ۶ — سؤال ۶ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — تیر ۱۴۰۵
۰.۷۵ بارمدر مورد پروتئین‌ها به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.
الف) در اولین پروتئینی که ساختار آن شناسایی شد، پیوند هیدروژنی منشأ تشکیل کدام ساختارش می‌باشد؟
ب) در کدام ساختار، ایجاد تغییر در یک آمینواسید می‌تواند ساختار و عملکرد آن را به شدت تغییر دهد؟
ج) قرار گرفتن بعضی از مواد سمی در کدام بخش آنزیم، مانع فعالیت آن می‌شود؟
پاسخ این سوال همراه با حل تشریحی و نکات آموزشی
در یک قدمی شماست!
پاسخ تشریحیبستن پاسخ
الف) ساختار دوم (ساختار مارپیچی یا ساختار صفحه‌ای)
ب) ساختار سوم
ج) جایگاه فعال
راه‌حل قدم‌به‌قدم
الف) ساختار دوم. اولین پروتئینی که ساختار آن شناسایی شد، میوگلوبین است. در ساختار دوم پروتئین‌ها، بین بخش‌هایی از زنجیرهٔ پلی‌پپتید پیوند هیدروژنی برقرار می‌شود و زنجیره به شکل مارپیچ یا صفحه‌ای درمی‌آید؛ بخش زیادی از میوگلوبین از همین مارپیچ‌ها ساخته شده است. پس پیوند هیدروژنی منشأ تشکیل ساختار دوم است.
ب) ساختار سوم. در ساختار سوم، زنجیرهٔ پلی‌پپتید تا می‌خورد و به شکل سه‌بعدی درمی‌آید. این تاخوردگی به برهم‌کنش گروه‌های R آمینواسیدها بستگی دارد (برهم‌کنش‌های آب‌گریز و پیوندهای هیدروژنی، یونی و اشتراکی). اگر حتی یک آمینواسید عوض شود، ممکن است این برهم‌کنش‌ها به هم بخورد، شکل سه‌بعدی پروتئین تغییر کند و در نتیجه عملکرد آن به‌شدت تغییر کند.
خودِ جانشینی آمینواسید در ساختار اول (توالی آمینواسیدها) رخ می‌دهد؛ اما راهنمای تصحیح، پاسخ «ساختار سوم» را خواسته است، چون اثر شدید این تغییر بر شکل و کار پروتئین از راه به هم خوردن تاخوردگی ساختار سوم است.
ج) جایگاه فعال. هر آنزیم بخشی به نام جایگاه فعال دارد که پیش‌ماده در آن قرار می‌گیرد. بعضی مواد سمی در جایگاه فعال آنزیم قرار می‌گیرند و جای پیش‌ماده را می‌گیرند؛ در نتیجه پیش‌ماده نمی‌تواند به آنزیم متصل شود و آنزیم از کار می‌افتد.
