سوال ۲۲ — سؤال ۲۲ امتحان نهایی دین و زندگی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

اینکه کشاورز و پیشه‌ور حق ندارند به طبقهٔ بالاتر بروند و از امتیازات آن برخوردار شوند.

این ماجرا در بحث «مساوات و برابری» به عنوان یکی از پایه‌های تمدن اسلامی آمده است.

سنّت رایج در ایران ساسانی: از زمان اردشیر ساسانی، جامعه به طبقه‌هایی جدا از هم تقسیم شده بود و جابه‌جایی میان طبقه‌ها ممنوع بود. کشاورزان و پیشه‌وران (صنعتگران و کاسبان) حق نداشتند به طبقه‌های بالاتر راه یابند و از امتیازات آن طبقه‌ها (مانند درس خواندن یا رسیدن به مقام‌های بالا) بهره‌مند شوند؛ هر کس در همان طبقه‌ای می‌ماند که در آن به دنیا آمده بود.

چرا با اسلام ناسازگار بود؟ اسلام همهٔ انسان‌ها را برابر می‌داند و برتری را فقط به تقوا و کار نیک می‌داند، نه به خانواده و طبقه. در جامعهٔ اسلامی هر کس می‌تواند با تلاش خود پیشرفت کند.

پس سنّت ناسازگار این بود که کشاورز و پیشه‌ور حق نداشتند به طبقهٔ بالاتر بروند و از امتیازات آن برخوردار شوند. هر عبارتی که همین مفهوم را برساند، درست است.