سوال ۲۰ — سؤال ۲۰ امتحان نهایی دین و زندگی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

رابطهٔ متقابل یا دوسویه.

توحید عملی دو بُعد دارد:

بُعد فردی: انسان در دل و رفتار شخصی‌اش فقط بندهٔ خدا باشد و تصمیم‌هایش را بر پایهٔ فرمان او بگیرد.

بُعد اجتماعی: جامعه، قانون‌ها و نهادهایش را بر پایهٔ فرمان خدا بنا کند و ولایت کسی را که خدا اجازه نداده نپذیرد.

این دو بُعد بر هم اثر متقابل دارند:

• هر چه افراد بیشتری در زندگی شخصی خود توحیدی باشند، جامعه هم توحیدی‌تر می‌شود (اثر فرد بر جامعه).
• هر چه جامعه توحیدی‌تر باشد، زمینه برای اینکه افراد هم در زندگی خود توحیدی زندگی کنند فراهم‌تر می‌شود (اثر جامعه بر فرد).

پس رابطهٔ میان بُعد فردی و بُعد اجتماعی توحید، رابطه‌ای متقابل (دوسویه) است.