سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۵

الف) قطعی

ب) هنجار اجتماعی

پ) انسانی و اجتماعی

ت) تاریخی

الف) قطعی. هر کنش دو نوع پیامد دارد:

• پیامدهای ارادی: پیامدهایی که خودشان نیز با ارادهٔ انسان (کنشگر یا دیگران) انجام می‌شوند؛ این پیامدها احتمالی هستند، چون ممکن است کسی آن را انجام بدهد یا ندهد.
• پیامدهای غیرارادی: پیامدهایی که بدون ارادهٔ کسی و خودبه‌خود از کنش پدید می‌آیند؛ مثلاً کسی که ورزش می‌کند، ضربان قلبش بالا می‌رود.

چون پیامد غیرارادی به تصمیم هیچ کنشگری وابسته نیست و خودبه‌خود رخ می‌دهد، قطعی است.

ب) هنجار اجتماعی. دو مفهوم را باید از هم جدا کرد:

• ارزش اجتماعی: چیزی که افراد جامعه آن را خوب و مطلوب می‌دانند؛ مانند احترام به بزرگ‌ترها.
• هنجار اجتماعی: شیوه‌ای برای انجام کنش که مردم جامعه آن را پذیرفته‌اند؛ مانند سلام کردن به بزرگ‌ترها.

عبارت دربارهٔ «شیوهٔ انجام کنش» است، پس پاسخ هنجار اجتماعی است.

پ) انسانی و اجتماعی. علوم طبیعی دانش‌های ابزاری‌اند؛ به ما کمک می‌کنند طبیعت را بشناسیم، حوادث طبیعی را پیش‌بینی کنیم و بر طبیعت مسلط شویم. اما این دانش‌ها خودشان نمی‌گویند چگونه و برای چه هدفی باید از آن‌ها استفاده کرد. علوم انسانی و اجتماعی با شناخت انسان و ارزش‌ها و هدف‌های او، شیوهٔ درست به‌کار بردن این ابزارها را نشان می‌دهند.

ت) تاریخی. ازخودبیگانگی دو معنا دارد:

• ازخودبیگانگی حقیقی (فطری): جامعه‌ای که عقاید و ارزش‌هایش مانع شناخت حقیقت انسان و جهان می‌شود.
• ازخودبیگانگی تاریخی: جامعه‌ای که در برخورد با فرهنگ جوامع دیگر، فرهنگ و هویت تاریخی خودش را فراموش می‌کند.

عبارت دربارهٔ از یاد بردن فرهنگ خود در مواجهه با جوامع دیگر است، پس پاسخ تاریخی است.