سوال ۱۳ — سؤال ۱۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۵

پدیده‌های اجتماعی معنادار هستند، اما پدیده‌های طبیعی معنادار نیستند؛

یا: پدیده‌های اجتماعی را انسان‌ها خلق می‌کنند، ولی پدیده‌های طبیعی را انسان‌ها خلق نکرده‌اند؛

یا: پدیده‌های اجتماعی ممکن است محسوس باشند یا محسوس نباشند، اما پدیده‌های طبیعی محسوس هستند؛

یا: پدیده‌های اجتماعی نتیجهٔ کنش انسان‌ها هستند، ولی پدیده‌های طبیعی نتیجهٔ کنش انسان‌ها نیستند.

(ذکر یک مورد کافی است.)

پدیده‌های طبیعی چیزهایی مانند کوه، رود، باران و درخت‌اند. پدیده‌های اجتماعی چیزهایی مانند زبان، قانون، خانواده، آداب و رسوم و نهاد آموزش‌وپرورش‌اند. این دو دسته چند تفاوت مهم دارند:

۱) سازنده: پدیده‌های اجتماعی را انسان‌ها با کنش‌های خود ساخته‌اند و نتیجهٔ کنش انسان‌هایند؛ مثلاً زبان فارسی را نسل‌ها با سخن گفتن ساخته‌اند. اما کوه و رود را انسان نساخته است و بدون کنش انسان هم وجود دارند.

۲) معنا: هر پدیدهٔ اجتماعی معنایی دارد که انسان‌ها به آن داده‌اند و آن را می‌فهمند؛ مثلاً دست دادن در فرهنگ ما معنای دوستی و احترام دارد. پدیده‌های طبیعی چنین معنایی را که انسان‌ها به آن داده باشند ندارند؛ باران می‌بارد، چه کسی برایش معنایی قائل باشد و چه نباشد.

۳) محسوس بودن: پدیده‌های طبیعی را با حواس خود می‌بینیم و لمس می‌کنیم. بعضی پدیده‌های اجتماعی محسوس‌اند (مانند ساختمان مدرسه یا لباس) و بعضی محسوس نیستند (مانند ارزش‌ها، عقاید و هنجارها).

در امتحان نوشتن یکی از این تفاوت‌ها کافی است.