سوال ۱۶ — سؤال ۱۶ امتحان نهایی هویت اجتماعی — مرداد ۱۴۰۵

ارسطو حکومتی را که در آن اکثریت مردم براساس حقیقت و فضیلت حضور و فعالیت دارند، جمهوری، و حاکمیت اکثریت را در صورتی که بر مدار خواسته‌های آن‌ها باشد، دموکراسی می‌نامد.

یا: ارسطو حکومتِ مردم براساس حقیقت و فضیلت را جمهوری و حاکمیت مردم بر اساس خواسته‌ها و تمایلات خود را دموکراسی می‌نامد.

ارسطو، فیلسوف یونانی، نظام‌های سیاسی را از دو جهت دسته‌بندی می‌کرد: اینکه چند نفر حکومت می‌کنند (یک نفر، گروهی اندک یا اکثریت مردم) و اینکه حکومت بر چه پایه‌ای است (حقیقت و فضیلت، یا خواسته‌ها و تمایلات حاکمان).

جمهوری و دموکراسی هر دو حکومت اکثریت مردم هستند و در این جهت شبیه هم‌اند؛ تفاوتشان در پایهٔ حکومت است:

• جمهوری: اکثریت مردم براساس حقیقت و فضیلت در حکومت حضور و فعالیت دارند؛ یعنی معیار تصمیم‌ها درستی و خوبی است. ارسطو این را حکومت مطلوب می‌دانست.
• دموکراسی: حاکمیت اکثریت بر مدار خواسته‌ها و تمایلات خود مردم است، هرچند این خواسته‌ها با حقیقت و فضیلت همراه نباشد. ارسطو این را حکومت نامطلوب می‌دانست.

پس از نگاه ارسطو، معیار جمهوری حقیقت و فضیلت است و معیار دموکراسی خواست و تمایل اکثریت.