سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی عربی، زبان قرآن ۳ — مرداد ۱۴۰۴

الف) أكثَرَ — ب) المَساجِدِ — ج) المَنسوبَ — د) الشَّلّالِ — هـ) المُرتَفِعِ

و) بسیار امرکننده — ز) دوستداران — ح) بدترین

ترجمهٔ دو جمله: «بلندیِ آبشارِ بلند به بیش از ده متر می‌رسد. دانش‌آموزان شعرِ نسبت‌داده‌شده به علی (ع) را در مسجدها حفظ کردند.» حالا هر اسم را از روی وزنش پیدا می‌کنیم:

الف) اسم تفضیل بر وزن «أفْعَل» است: «أكثَرَ» (بیشتر).

ب) اسم مکان بر وزن «مَفْعَل» یا «مَفْعِل» است: «مَسْجِد» (جای سجده) و جمعش «المَساجِد».

ج) اسم مفعولِ فعل سه‌حرفی بر وزن «مَفْعول» است: «المَنسوب» (نسبت‌داده‌شده) از «نَسَبَ».

د) اسم مبالغه بر وزن «فَعّال» (یا «فَعّالة») است: «الشَّلّال» (آبشار).

هـ) اسم فاعلِ فعل‌های بیش از سه‌حرف با «مُـ» شروع می‌شود و حرف پیش از آخرش کسره دارد: «المُرتَفِع» (بلند) از باب افتعال.

و) «أمّارَة» بر وزن «فَعّالة»، اسم مبالغه از «أمَرَ» (فرمان داد) است؛ پس یعنی بسیار امرکننده. «لَـ» در «لَأمّارَةٌ» برای تأکید است. ترجمهٔ آیه: «قطعاً نفس بسیار به بدی فرمان می‌دهد.»

ز) «المُحِبِّين» جمع مذکر سالمِ «مُحِبّ» (اسم فاعل از «أحَبَّ» = دوست داشت) است؛ پس یعنی دوستداران. ترجمه: «فرزدق مانند علاقهٔ دوستداران، به زین‌العابدین (ع) علاقه داشت.»

ح) «أسوَأ» اسم تفضیل (وزن «أفْعَل») از «سوء» (بدی) است و معنای «بدتر» دارد. اما وقتی اسم تفضیل به اسم بعد از خودش اضافه شود («أسوَأُ الأعمالِ»)، به شکل صفت برترین ترجمه می‌شود: بدترین. ترجمه: «دروغ بدترین کارها در زندگی است.»