سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی سلامت و بهداشت — مرداد ۱۴۰۵

الف) مناسب

ب) LDL

پ) آسیب‌دیده

ت) روانی

ث) جایگزین کردن خواسته‌ها

ج) اختلال در سیستم عصبی مرکزی

چ) گراس

ح) اول

الف) مناسب. بدن به هر مادهٔ مغذی به اندازهٔ معینی نیاز دارد؛ نه کمتر (که کمبود بیاورد) و نه بیشتر (که زیان‌بار باشد). به همین مقدارِ مناسب مواد مغذی که برای حفظ سلامت لازم است، «نیازمندی‌های تغذیه‌ای» می‌گویند.

ب) LDL. کلسترول در خون با دو نوع حامل جابه‌جا می‌شود: LDL که «کلسترول بد» است و چربی را در دیوارهٔ رگ‌ها رسوب می‌دهد، و HDL که «کلسترول خوب» است و چربی اضافه را از رگ‌ها دور می‌کند. اسیدهای چرب ترانس LDL را زیاد می‌کنند؛ در نتیجه رگ‌ها تنگ‌تر می‌شوند و خطر بیماری‌های قلبی بالا می‌رود.

پ) آسیب‌دیده. هنگام شستن چشمی که مادهٔ شیمیایی در آن ریخته، سر را به سمت چشم آسیب‌دیده خم می‌کنیم تا آبِ آلوده از همان سمت بیرون بریزد و به چشم سالم نرسد.

ت) روانی. بلوغ جسمانی یعنی آماده شدن بدن و بلوغ اجتماعی بیشتر به توانایی پذیرفتن مسئولیت‌ها در جامعه و خانواده برمی‌گردد. شناختن درست همسر آینده و تصمیم‌گیری سنجیده دربارهٔ او کاری فکری و عاطفی است؛ پس نشانهٔ بلوغ روانی است.

ث) جایگزین کردن خواسته‌ها. در این اصل، فرد به‌جای آن‌که ذهنش را درگیر موضوع ناراحت‌کننده نگه دارد، توجه و خواستهٔ خود را به موضوع یا کار دیگری (مثلاً ورزش، مطالعه یا یک سرگرمی سالم) منتقل می‌کند. «پرت کردن حواس از موضوع استرس‌زا به موضوع دیگر» همین اصل است.

ج) اختلال در سیستم عصبی مرکزی. الکل خیلی زود به مغز می‌رسد و کار دستگاه عصبی مرکزی را مختل می‌کند (به هم خوردن تعادل، کند شدن واکنش‌ها و ضعف در تصمیم‌گیری)؛ پس این اثر فوری است. بیماری‌های کبدی پس از مصرف طولانی‌مدت پدید می‌آیند و جزو آثار دیررس‌اند.

چ) گراس. گراس (ماری‌جوانا) فراورده‌ای از گیاه شاهدانه است که می‌تواند توهم ایجاد کند؛ یعنی فرد چیزهایی می‌بیند که وجود ندارند. متادون دارویی است که زیر نظر پزشک در درمان وابستگی به مواد افیونی به کار می‌رود و آمفتامین از مواد محرک است؛ طبق کتاب درسی، پاسخ این جای خالی گراس است.

ح) اول. چسباندن شمارهٔ آتش‌نشانی کنار تلفن کاری است که پیش از رخ دادن حادثه و برای آمادگی انجام می‌شود تا در لحظهٔ خطر وقت از دست نرود؛ چنین اقدام‌هایی در سطح اول پیشگیری از حوادث قرار می‌گیرند.