سوال ۲ — سؤال ۲ امتحان نهایی سلامت و بهداشت — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

الف) سبک زندگی — ب) تنوع — پ) شکم — ت) محیط — ث) ژنتیک — ج) افزایشی — چ) دوم — ح) ۳

الف) سبک زندگی. سبک زندگی یعنی عادت‌ها و انتخاب‌های روزمرهٔ ما، مانند نوع تغذیه، فعالیت بدنی و خواب. این‌که چه خوراکی‌هایی می‌خریم و در سبد غذایی خانواده می‌گذاریم، به انتخاب و عادت خود ما برمی‌گردد؛ پس جزء سبک زندگی است، نه عوامل محیطی (مانند آلودگی هوا یا آب).

ب) تنوع. خوراکی‌ها در چند گروه اصلی دسته‌بندی می‌شوند و هر گروه مواد مغذی ویژهٔ خودش را دارد. اصل تنوع یعنی از همهٔ گروه‌ها و از خوراکی‌های گوناگونِ هر گروه بخوریم تا همهٔ نیازهای بدن تأمین شود. (اصل تعادل به مقدار مناسب هر ماده، نه کم و نه زیاد، مربوط است.)

پ) شکم. در الگوی چاقی «سیبی»، چربی اضافه بیشتر دور شکم و کمر جمع می‌شود و بدن شکل سیب پیدا می‌کند؛ در الگوی «گلابی»، چربی بیشتر در ران‌ها و باسن جمع می‌شود. چاقی شکمی خطر بیماری‌های قلبی و دیابت را بیشتر بالا می‌برد.

ت) محیط. آب سالم و کافی برای شستن مواد غذایی، ظرف‌ها و محل تهیهٔ غذا لازم است؛ یعنی به پاکیزگی محیط تهیه و نگهداری غذا مربوط است. بهداشت فردی به پاکیزگی خود فرد، مانند شستن دست‌ها و لباس تمیز، مربوط است.

ث) ژنتیک. عوامل خطر دو دسته‌اند: قابل پیشگیری، که با تغییر رفتار کم می‌شوند (مانند کم‌تحرکی و کلسترول بالا)، و غیرقابل پیشگیری، که در اختیار ما نیستند (مانند سن و ژنتیک یا سابقهٔ خانوادگی). ما نمی‌توانیم ژن‌هایی را که از پدر و مادر گرفته‌ایم تغییر دهیم.

ج) افزایشی. کم‌خوابی بدن را در حالت خستگی و فشار نگه می‌دارد و کار قلب سنگین‌تر می‌شود؛ در نتیجه ضربان قلب افزایش می‌یابد.

چ) دوم. دود دست اول، دودی است که خود مصرف‌کننده فرو می‌دهد. دود دست دوم دودی است که دیگران، مانند کودکان خانواده، از هوای اطراف فرد سیگاری تنفس می‌کنند. دود دست سوم، باقی‌ماندهٔ سموم دود است که روی لباس، فرش، مبلمان و دیوارها می‌نشیند.

ح) ۳. در شکل (۱) فرد به پشت خوابیده و زیر زانوهایش بالش است و در شکل (۲) به پهلو خوابیده و بالشی میان زانوهایش گذاشته است؛ این دو وضعیت ستون فقرات را راحت و در حالت طبیعی نگه می‌دارند. در شکل (۳) فرد روی شکم (دَمَر) خوابیده است؛ در این حالت گودی کمر بیشتر می‌شود و گردن هم باید مدت طولانی به یک طرف بچرخد. پس شکل ۳ نحوهٔ خوابیدن نادرست است.