سوال ۱۴ — سؤال ۱۴ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

الف) افزایش می‌یابد.

ب) دگرمعنا

ابتدا رنای پیک را می‌سازیم. رنای پیک مکمل رشتهٔ الگوست: به جای G باز C، به جای C باز G، به جای T باز A و به جای A باز U قرار می‌گیرد:

$$\begin{aligned} &\text{الگو:}\quad \mathrm{G\,A\,T\,A\,C\,C\,T\,T\,G\,A\,T\,T\,\underline{G}\,A\,A\,T\,T\,G\,A\,T\,C}\\ &\text{رنای پیک:}\quad \mathrm{C\,U\,A\,U\,G\,G\,A\,A\,C\,U\,A\,A\,\underline{C}\,U\,U\,A\,A\,C\,U\,A\,G} \end{aligned}$$

در این رنای پیک، رمزهٔ آغاز $\mathrm{AUG}$ دیده می‌شود. ترجمه از آن شروع می‌شود و رمزه‌ها سه‌تا‌سه‌تا خوانده می‌شوند:

$$\mathrm{AUG}\ |\ \mathrm{GAA}\ |\ \mathrm{CUA}\ |\ \mathrm{ACU}\ |\ \mathrm{UAA}$$

$\mathrm{UAA}$ رمزهٔ پایان است؛ پس زنجیره ۴ آمینواسید دارد.

الف) اگر G مشخص‌شده در رشتهٔ الگو حذف شود، C مقابل آن در رنای پیک هم حذف می‌شود و چارچوب خواندن از همان‌جا جابه‌جا می‌شود:

$$\mathrm{AUG}\ |\ \mathrm{GAA}\ |\ \mathrm{CUA}\ |\ \mathrm{AUU}\ |\ \mathrm{AAC}\ |\ \mathrm{UAG}$$

حالا رمزهٔ پایان ($\mathrm{UAG}$) یک رمزه دیرتر می‌رسد و زنجیره ۵ آمینواسید دارد؛ پس طول زنجیرهٔ آمینواسیدی افزایش می‌یابد.

ب) سه‌تایی $\mathrm{CTT}$ در رشتهٔ الگو، رمزهٔ $\mathrm{GAA}$ را در رنای پیک می‌سازد. اگر به $\mathrm{CAT}$ تبدیل شود، رمزه $\mathrm{GUA}$ می‌شود. این یک جهش جانشینی است (فقط یک نوکلئوتید عوض شده). رمزهٔ $\mathrm{GAA}$ آمینواسید گلوتامیک اسید و رمزهٔ $\mathrm{GUA}$ آمینواسید والین را رمز می‌کند؛ یعنی آمینواسید عوض می‌شود ولی رمزهٔ پایان پدید نمی‌آید. جهشی که یک آمینواسید را به آمینواسید دیگری تبدیل کند، دگرمعنا نام دارد.