سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی زیست‌شناسی ۳ — مرداد ۱۴۰۳

الف) ۱- پاسخ به تغییرات محیط؛ ۲- ایجاد یاخته‌های مختلف از یک یاخته (یاخته‌هایی با ژن‌های یکسان ولی شکل و عملکرد متفاوت ایجاد می‌شوند).

ب) مقدار تولید محصول (پروتئین) را افزایش می‌دهد.

الف) همهٔ ژن‌های یک یاخته همیشه و به یک اندازه بیان نمی‌شوند؛ یاخته تعیین می‌کند کدام ژن، کی و چه مقدار بیان شود. این کار دو فایدهٔ مهم دارد:

1. پاسخ به تغییرات محیط: یاخته فقط وقتی پروتئینی را می‌سازد که به آن نیاز دارد؛ مثلاً باکتری آنزیم‌های تجزیهٔ یک قند را فقط وقتی می‌سازد که آن قند در محیط باشد، و انرژی و مواد خود را هدر نمی‌دهد.
2. ایجاد یاخته‌های گوناگون از یک یاخته: همهٔ یاخته‌های بدن ما از یک یاختهٔ تخم ساخته شده‌اند و ژن‌های یکسانی دارند، ولی در هر نوع یاخته ژن‌های متفاوتی بیان می‌شود؛ به همین دلیل یاخته‌های ماهیچه، عصب و … شکل و کار متفاوتی دارند.

ب) رنای پیک پس از مدتی در یاخته تجزیه می‌شود. هرچه رنای پیک دیرتر تجزیه شود (عمر بیشتری داشته باشد)، رناتن‌ها فرصت بیشتری دارند تا از روی آن ترجمه کنند؛ پس از روی یک رنای پیک، پروتئین بیشتری ساخته می‌شود و مقدار محصول افزایش می‌یابد.