سوال ۲۲ — سؤال ۲۲ امتحان نهایی دین و زندگی ۳ — مرداد ۱۴۰۴

احساس رضایت یا پشیمانی

معنای بیت: اگر انسان اختیار نداشت، این شرمندگی چه معنایی داشت؟ این افسوس (دریغ)، خجالت و شرم (آزرم) برای چیست؟

انسان پس از بعضی کارها احساس رضایت می‌کند و پس از بعضی دیگر پشیمان و شرمنده می‌شود. این احساس فقط وقتی معنا دارد که کار را خودش انتخاب کرده باشد؛ کسی از کاری که به اجبار و بی‌اختیار انجام داده، پشیمان و شرمنده نمی‌شود.

پس وجود احساس پشیمانی و شرمندگی (و در برابرش، احساس رضایت) نشان می‌دهد که انسان اختیار دارد. این یکی از شواهد اختیار، یعنی احساس رضایت یا پشیمانی است.