سوال ۸ — سؤال ۸ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) از خودبیگانگی تاریخی

ب) از خودبیگانگی حقیقی (فطری)

«از خودبیگانگی فرهنگی» یعنی جامعه از «خودِ» واقعی‌اش دور و با آن بیگانه شود. این دوری دو معنا دارد، بسته به این‌که «خود» را هویت تاریخیِ جامعه بدانیم یا حقیقت و فطرت انسان.

الف) از خودبیگانگی تاریخی. جامعهٔ خودباخته وقتی با فرهنگ جامعهٔ دیگری روبه‌رو می‌شود، شیفتهٔ آن می‌شود و فرهنگ و هویت تاریخیِ خودش را فراموش می‌کند. چون این جامعه از گذشته و فرهنگ تاریخی خود جدا شده، به آن از خودبیگانگی تاریخی می‌گویند.

ب) از خودبیگانگی حقیقی (فطری). گاهی عقاید و ارزش‌های خودِ یک جامعه چنان است که نمی‌گذارد اعضایش حقیقت انسان و جهان را بشناسند؛ یعنی جامعه از فطرت و حقیقت انسانی دور شده است. این از خودبیگانگی حقیقی یا فطری است، حتی اگر آن جامعه فرهنگ تاریخی خود را حفظ کرده باشد.