سوال ۱۳ — سؤال ۱۳ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

نگاه دنیوی فرهنگ جدید غرب و ارزش‌های آن به گونه‌ای است که هر دخل و تصرفی را در طبیعت مجاز می‌داند (یا: انسان در این فرهنگ هر نوع تصرفی را برای بهره‌برداری بیشتر از طبیعت انجام می‌دهد)؛ اما در فرهنگ اسلام، انسان به عنوان خلیفهٔ خداوند وظیفهٔ عمران و آبادانی طبیعت را به عهده دارد (یا: انسان حق ندارد برخلاف ارادهٔ حکیمانهٔ الهی در جهان طبیعت تصرفاتی انجام دهد).

۱) فرهنگ جدید غرب: این فرهنگ نگاهی دنیوی دارد؛ یعنی جهان را فقط همین دنیای مادی می‌بیند و هدف را برآوردن خواسته‌های انسان در این دنیا می‌داند. با این نگاه، طبیعت فقط منبعی برای بهره‌برداری است و انسان هر دخل و تصرفی را در آن مجاز می‌داند تا بیشترین سود را از آن ببرد. نتیجهٔ چنین نگاهی می‌تواند آسیب زدن به طبیعت و محیط زیست باشد.

۲) فرهنگ اسلام: در این فرهنگ، طبیعت آفریدهٔ خداوند است و انسان خلیفه (جانشین) خداوند بر زمین است. خلیفهٔ خدا صاحب مطلق طبیعت نیست؛ وظیفه دارد طبیعت را آباد کند (عمران و آبادانی) و حق ندارد برخلاف ارادهٔ حکیمانهٔ خداوند در آن تصرف کند.

نتیجهٔ مقایسه: در غرب، تصرف در طبیعت بی‌مرز و برای بهره‌برداری بیشتر است؛ اما در اسلام، تصرف در طبیعت مسئولیتی است که باید در مسیر آبادانی و هماهنگ با ارادهٔ الهی باشد.