سوال ۱۶ — سؤال ۱۶ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

در دیدگاه مستشرقان، هویت فرهنگی جوامع اسلامی، توحیدی یا اساطیری نیست، بلکه دنیوی است (اشاره به دنیوی، سکولار، مادی یا غیردینی پذیرفته است). این هویت در قالب عناوین قوم‌گرایانه و ناسیونالیستی به ابعاد تاریخی و جغرافیایی محدود می‌شود.

مستشرقان (شرق‌شناسان) پژوهشگرانی غربی بودند که دربارهٔ تاریخ، زبان و فرهنگ جوامع شرقی و اسلامی مطالعه می‌کردند و با نگاه فرهنگ غرب دربارهٔ آن‌ها داوری می‌کردند.

بخش اول: از نظر آن‌ها، هویت فرهنگی جوامع اسلامی نه توحیدی (بر پایهٔ یکتاپرستی) است و نه اساطیری (بر پایهٔ افسانه‌ها و خدایان کهن)، بلکه دنیوی است؛ یعنی همان نگاه دنیوی و سکولار فرهنگ غرب را به این جوامع نسبت می‌دادند.

بخش دوم: با این نگاه، هویت هر جامعهٔ اسلامی فقط با قوم، گذشتهٔ تاریخی و سرزمینش تعریف می‌شود؛ یعنی در قالب عناوین قوم‌گرایانه و ناسیونالیستی (ملی‌گرایانه) به ابعاد تاریخی و جغرافیایی محدود می‌شود و پیوند توحیدیِ مشترکِ مسلمانان کنار گذاشته می‌شود.