سوال ۶ — سؤال ۶ امتحان نهایی هویت اجتماعی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت صبح

الف) یک مورد کافی است: پیامدهای غیرارادی کنش قطعی هستند (یعنی حتماً انجام می‌شوند) – به ارادهٔ انسان‌ها بستگی ندارند – کنش نیستند که لازم باشد کنشگری آن‌ها را انجام دهد – نتیجهٔ طبیعی کنش‌اند.

ب) لایه‌های عمیق (یا عقاید و ارزش‌ها)

پ) به غرب سکولارِ قرون جدید تبدیل شدند. (اشاره به «سکولار» پذیرفته است.)

ت) در نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب (یا نقد هویت‌های کاذبی که از این طریق ساخته شده بود)

ث) فارابی جوامعی را که آرمان‌ها و ارزش‌هایشان الهی و عقلانی نباشد، جوامع جاهله می‌نامد.

ج) سیاست‌های جمعیتی

الف) هر کنش پیامدهایی دارد. بعضی پیامدها به تصمیم کسی بستگی دارند (پیامد ارادی)، ولی بعضی خودبه‌خود و به‌طور طبیعی از کنش پدید می‌آیند؛ این‌ها پیامدهای غیرارادی هستند. مثلاً وقتی کسی آب می‌نوشد، برطرف شدن تشنگی خودبه‌خود پیش می‌آید. ویژگی‌های این پیامدها:

• قطعی‌اند: اگر کنش انجام شود، حتماً پدید می‌آیند.
• به ارادهٔ انسان بستگی ندارند: نه خود کنشگر و نه دیگران نمی‌توانند جلوی آن‌ها را بگیرند.
• خودشان کنش نیستند: لازم نیست کسی آن‌ها را انجام دهد.
• نتیجهٔ طبیعی کنش‌اند.

نوشتن یکی از این موارد کافی است.

ب) فرهنگ دو لایه دارد: لایه‌های سطحی (مانند نمادها، رفتارها و هنجارها) و لایه‌های عمیق (عقاید و ارزش‌ها). عقاید و ارزش‌ها ریشه و پایهٔ فرهنگ‌اند و مردم به آن‌ها دل بسته‌اند؛ برای همین به‌سختی و کُند تغییر می‌کنند، در حالی که لایه‌های سطحی آسان‌تر عوض می‌شوند.

پ) در جنگ‌های صلیبی، غربیِ مسیحی با جهان اسلام و دانش و فرهنگ آن آشنا شد. این رویارویی از عوامل بیرونیِ تحول فرهنگ غرب بود؛ غرب که در قرون وسطی هویتی دینی (مسیحی) داشت، پس از آن به‌تدریج دگرگون شد و به غرب سکولار (دنیوی) قرون جدید تبدیل شد.

ت) در آن دوره، گروهی در ایران از فرهنگ غرب تقلید می‌کردند و بر پایهٔ این تقلید، هویت‌های کاذب (غیرواقعی) برای جامعه ساخته می‌شد. متفکرانی مانند علی شریعتی («بازگشت به خویشتن») و مرتضی مطهری («خدمات متقابل اسلام و ایران») در نقد این رویکرد تقلیدی نوشتند و جامعه را به شناخت هویت اصیل و اسلامی خود فراخواندند.

ث) فارابی نظام‌ها و جامعه‌ها را بر پایهٔ آرمان‌ها و ارزش‌هایشان دسته‌بندی می‌کند. جامعه‌ای که آرمان‌ها و ارزش‌هایش الهی و عقلانی باشد، جامعهٔ درست و فاضله است؛ و جامعه‌ای که آرمان‌ها و ارزش‌هایش الهی و عقلانی نباشد، «جاهله» نامیده می‌شود.

ج) نظام سیاسی برای مسائل جمعیتی جامعه (مانند کم یا زیاد شدن جمعیت، پیر شدن جامعه) برنامه‌ها و راه‌حل‌هایی طراحی می‌کند که به آن‌ها سیاست‌های جمعیتی می‌گویند.