سوال ۱۰ — سؤال ۱۰ امتحان نهایی فیزیک ۳ تجربی — شهریور ۱۴۰۵، نوبت عصر

الف) ۴ (پژواک) — ب) ۵ (واداشته) — پ) ۱ (سراب) — ت) ۳ (پاشندگی)

الف) ۴ (پژواک). خفاش صوت‌های بسیار زیر (فراصوت) می‌فرستد و بازتاب آن‌ها را از اجسام می‌شنود. از زمان رسیدن پژواک (صوت بازتابیده)، فاصله و مکان جسم را تشخیص می‌دهد.

ب) ۵ (واداشته). وقتی تاب را به‌طور دوره‌ای هل می‌دهیم، یک نیروی بیرونی دوره‌ای بر آن وارد می‌شود؛ نوسانی که زیر اثر چنین نیرویی انجام می‌شود، نوسان واداشته است. (اگر تاب را فقط یک بار هل بدهیم و رها کنیم، با بسامد خودش نوسان می‌کند؛ این نوسان طبیعی است که گزینهٔ اضافی است.)

پ) ۱ (سراب). در روزهای گرم، هوای نزدیک زمین داغ‌تر از لایه‌های بالاتر است و ضریب شکست آن کمتر است. پرتوهای نور هنگام گذر از این لایه‌ها کم‌کم خم می‌شوند و به چشم ما برمی‌گردند؛ این پدیده سراب نام دارد.

ت) ۳ (پاشندگی). ضریب شکست شیشه برای رنگ‌های مختلف نور کمی متفاوت است؛ پس هر رنگ به اندازهٔ متفاوتی شکست می‌یابد و نور سفید در منشور به رنگ‌هایش تجزیه می‌شود. این پدیده پاشندگی است.